درمان مسمومیت غذایی | علائم و راه های درمان سریع مسمومیت و حالت تهوع
همه افراد حداقل یک بار در زندگی دچار مسمومیت غذایی شده اند. این عارضه زمانی اتفاق می افتد که فرد غذا یا نوشیدنی نامناسب و تاریخ گذشته یا آلوده به باکتری ها، ویروس ها، سموم یا مواد شیمیایی مضر را مصرف می کند. آلودگی می تواند در هر مرحله از تولید یا فرآوری رخ دهد.
همچنین اگر غذا به طور نامناسب ذخیره، نگهداری یا آماده شود، به طور فزاینده ای مستعد آلودگی توسط عوامل بیماری زا و سموم مختلف می شود. غذاهای آلوده معمولا هیچ نشانه ظاهری مانند تغییر بو یا مزه را نشان نمی دهند. به همین دلیل نمی توان آن ها را بر اساس ظاهر تشخیص داد.
با این که نمی توان این آلودگی ها را به طور کلی از زنجیره غذایی از بین بردن، اما می توان آن ها را با رعایت بهداشت و پخت و نگهداری مناسب مواد غذایی کنترل کرد. مسمومیت از طریق غذا بسیار ناراحت کننده و آزار دهنده است. وقتی مواد غذایی آلوده ای می خورید، بدن شما برای پاکسازی سموم واکنش نشان می دهد. این واکنش ممکن است با علائمی مانند اسهال، استفراغ و تب همراه باشد.
علائم مسمومیت در هر فرد متفاوت است و به میکروبی که وارد بدن فرد شده بستگی دارد و بر این اساس ممکن است خفیف یا بسیار شدید باشد. این علائم پس از مصرف غذا یا نوشیدنی آلوده، طی چند ساعت تا چند روز بروز پیدا می کنند.
مسمومیت غذایی را تا حدودی می توان در خانه درمان کرد. در این مقاله به روش های خانگی موثر برای درمان مسمومیت غذایی می پردازیم و به شما کمک می کنیم تا سلامتی خود را بازیابید. پس تا انتها با ما همراه باشید.
مسمومیت غذایی چیست؟
مسمومیت با مواد غذایی مشکل آزار دهنده ای است اما خطرناک نیست. مسمومیت (intoxication) مجموعه ای از اختلالات در سیستم بدن است که در آن بدن موادی مضر را جذب می کند که اصطلاحاً به آن مواد سم نیز می گویند.
در واقع مسمومیت غذایی زمانی رخ می دهد که شما غذای آلوده ای می خورید. منظور از آلودگی این است که غذا با باکتری، قارچ یا انگلی بیماری زا یا سموم میکروبی آلوده شده است. اکثر افراد خود به خود بهبود پیدا می کنند، اما برخی از افراد شدیدا بیمار می شوند.
علت اصلی مسمومیت غذایی، خوردن غذای آلوده است. باکتری ها رایج ترین عامل آلوده کننده مواد غذایی محسوب می شوند، اما گروهی از ویروس ها با نام نوروویروس هم بسیار رایج و مشکل ساز هستند. نوروویروس ها بیشتر در بزرگسالان شایع هستند.
نوع دیگری از ویروس ها به نام روتاویروس ها در کودکان شایع تر بوده و مسئول قسمت عمده التهاب های معده ای-روده ای (گاستروانتریت) در کودکان هستند.
علائم مسمومیت غذایی
معمولاً علائم مسمومیت غذایی چند ساعت بعد از مصرف غذای آلوده ظاهر می شود، اما ممکن است تا چند روز طول بکشد. این علائم با توجه به منبع عفونت می توانند متفاوت باشند. رایج ترین علائم مسمومیت غذایی عبارتند از:
- حالت تهوع
- شکم درد
- استفراغ
- اسهال
- سرگیجه
- سردرد
- ضعف و بی حالی
- خستگی
- از دست دادن اشتها
- گرفتگی عضلات
- تب
- درد ماهیچه
عوامل مسمومیت غذایی
بیشتر مسمومیت های غذایی به 3 دلیل اتفاق می افتند که عبارتند از:
باکتری ها
باکتری ها رایج ترین عوامل ابتلا به مسمومیت غذایی هستند. از جمله باکتری های خطرناک می توان به لیستریا و سالمونلا و بوتولیسم اشاره کرد. این باکتری ها حتی می توانند کشنده باشند؛ به همین دلیل در صورت ابتلا به مسمومیت باید هر چه سریع تر به اورژانس مراجعه کنید.
انگل ها
این نوع از مسمومیت چندان رایج نیست. با این حال، در صورت ابتلا به مسمومیت غذایی انگلی، به بیماری خطرناکی دچار شده اید. توکسوپلاسما، یکی از انگل هایی است که بیشتر در مورد این بیماری دیده می شود. انگل ها ممکن است طی سال های طولانی در دستگاه گوارش انسان زندگی کنند بدون این که انسان متوجه حضور آن ها شود.
با این وجود اگر انگل به سیستم گوارشی افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند وارد شود، بسیار خطرناک است. از این دسته افراد می توان به خانم های باردار اشاره کرد. برای اطمینان از ابتلا به بیماری انگلی باید به متخصص عفونی مراجعه کرد.
ویروس ها
یکی دیگر از عواملی که می توانند شما را به مسمومیت غذایی دچار کنند، ویروس ها هستند. نوروویروس از جمله ویروس های غذایی است که افراد زیادی را آلوده و بیمار می کند. در موارد بسیار کمی این ویروس می تواند منجر به مرگ شود. ویروس هپاتیت A نیز یک ویروس خطرناک است که می تواند از طریق غذا به فرد منتقل شود.
درمان مسمومیت غذایی
راهکارهای درمان مسمومیت غذایی معمولا بر اساس منشأ بیماری و شدت علائم آن تعیین می شود. بیشتر مسمومیت های غذایی در خانه درمان می شوند و در بیشتر مواقع بیماری در عرض 3 تا 5 روز از بین می رود. اما بهتر است با یک پزشک متخصص مشورت کنید تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود. در این بخش روش های درمان مسمومیت غذایی را توضیح می دهیم.
موز
موز سرشار از پتاسیم است و هضم آن برای معده آسان است. موز می تواند ذخایر پتاسیم شما را که به دلیل اسهال و استفراغ ناشی از مسمومیت غذایی کاهش یافته است، دوباره تامین کند. خوردن فقط یک عدد موز می تواند به بازگرداندن سطح انرژی شما کمک کند.
می توانید روزی یک عدد موز رسیده میل کنید یا یک شیر موز سالم و خوشمزه تهیه کنید و دو تا سه بار در روز بنوشید. توصیه می شود که موز به عنوان یک خوراکی مناسب در طول دوره مسمومیت غذایی همراه با روش های درمان دیگر مصرف شود.
عسل
مصرف عسل یکی از بهترین روش ها برای درمان مسمومیت غذایی است. عسل دارای خواص ضد قارچی و ضد باکتریایی است که می تواند برای درمان سوء هاضمه و سایر علائم مسمومیت غذایی موثر باشد. عسل به عنوان یک درمان طبیعی می تواند به صورت خالص مصرف شود و یا به آب یا چای اضافه شود.
سه قاشق چای خوری عسل سه بار در روز می تواند به درمان مشکلات معده کمک زیادی کند. همچنین، تشکیل اسید اضافی در معده را کنترل خواهد کرد. اگرچه عسل برای کودکان و بزرگسالان بی خطر است. اما نباید به نوزادان زیر 1 سال داده شود، زیرا خطر مسمومیت با بوتولیسم وجود دارد.
مصرف مایعات
به دلیل اسهال و استفراغ و برای جبران مایعات و الکترولیت های از دست رفته، مصرف مایعات و الکترولیت ها بسیار ضروری است. این مواد مسئول حفظ تعادل مایعات در بدن هستند. در موارد شدید، نیاز به بستری در بیمارستان و جایگزینی وریدی مایعات و الکترولیت ها برای پیشگیری یا درمان کم آبی وجود دارد.
آب لیمو
لیمو دارای خواص ضد التهابی، ضد ویروسی و ضد باکتریایی است و می تواند به تسریع بهبودی شما پس از مسمومیت غذایی کمک کند. اسید موجود در لیمو ترش به از بین بردن باکتری هایی که باعث مسمومیت غذایی می شوند، کمک می کند و همچنین یک دستگاه گوارش مشهور است.
کنسانتره آب لیمو ترش فعالیت های مهاری و ضد باکتریایی خوبی در برابر استافیلوکوکوس اورئوس نشان می دهد، که یکی از شایع ترین باکتری های دخیل در مسمومیت غذایی است. کافی است کمی شکر به یک قاشق چای خوری آب لیمو اضافه کنید و این ترکیب را روزی 2 تا 3 بار بنوشید.
همچنین می توانید آب لیمو را با آب گرم میل کنید تا سیستم گوارشی شما تمیز شود. بهتر است همیشه آب لیمو تازه تهیه کنید و بلافاصله آن را مصرف کنید؛ چرا که ذخیره آب به مدت طولانی خطر آلودگی بیشتر توسط عوامل بیماری زا را افزایش می دهد و در نتیجه مشکل را شدیدتر می کند.
زنجبیل
زنجبیل یک درمان فوق العاده برای انواع مشکلات گوارشی از جمله مشکلات ناشی از مسمومیت غذایی است. زنجبیل با داشتن خواص ضد میکروبی، به از بین بردن عوامل بیماری زا و همچنین به جذب مواد مغذی ضروری از غذا کمک می کند.
بعد از خوردن ناهار یا شام، یک فنجان چای زنجبیل بنوشید تا حالت تهوع، سوزش سر دل و علائم دیگر مسمومیت غذایی برطرف شوند. برای درست کردن چای زنجبیل، یک قاشق چای خوری زنجبیل رنده شده را در یک فنجان آب به مدت چند دقیقه بجوشانید. سپس کمی شکر یا عسل به چای زنجبیل اضافه کنید.
یک روش دیگر این است که چند قطره آب زنجبیل را به یک قاشق چای خوری عسل اضافه کنید. این ترکیب را چند بار در روز قورت دهید تا التهاب و درد کاهش یابد. همچنین می توانید برش های زنجبیل را به صورت خام مصرف کنید.
زیره سبز
دانه های زیره برای درمان ناراحتی شکمی و کاهش التهاب معده ناشی از مسمومیت غذایی بسیار مفید هستند. یک قاشق چای خوری تخم زیره را در یک فنجان آب بجوشانید. یک قاشق چای خوری آب گشنیز را در کمی نمک بریزید و به ترکیب اضافه کنید.
این محلول را 2 بار در روز به مدت چند روز بنوشید. همچنین می توانید یک نوشیدنی گیاهی از دانه زیره سبز، نمک و آسافتیدا تهیه کنید و 2 تا 3 بار در روز بنوشید. این کار سیستم را تصفیه می کند و علائم شما را کاهش می دهد.
سیر
سیر به دلیل داشتن خواص قوی ضد ویروسی، ضد باکتریایی و ضد قارچی در مبارزه با مسمومیت غذایی بسیار موثر است. همچنین علائمی مانند اسهال و شکم درد را درمان می کند. یک حبه سیر تازه را بجوید و سپس آن را با مقداری آب گرم بشویید. اگر می توانید بوی سیر را تحمل کنید، می توانید آب سیر را هم امتحان کنید.
همچنین می توانید روغن سیر را با روغن سویا ترکیب کنید و بعد از غذا روی شکم خود بمالید. توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد سیر ممکن است باعث سوزش سر دل یا خطر مشکلاتی مانند خونریزی شود. در صورت داشتن مشکلات مربوط به معده مانند سندروم روده تحریک پذیر یا هر نوع جراحی برنامه ریزی شده، با پزشک مشورت کنید.
ماست و دانه شنبلیله
ماست دارای خواص ضد باکتریایی و ضد میکروبی است که به مبارزه با باکتری های ریشه مسمومیت غذایی کمک می کند. علاوه بر این، دانه شنبلیله در تسکین مسمومیت غذایی بسیار موثر است. می توانید 1 قاشق چای خوری دانه شنبلیله را همراه با 1 قاشق غذاخوری ماست میل کنید.
فقط کافی است دانه های شنبلیله را ببلعید و نیازی نیست آن ها را بجوید. ترکیب دانه شنبلیله و ماست به درمان سریع معده درد و استفراغ کمک می کند. توجه داشته باشید که این روش درمان را می توانید همراه با درمان دارویی تجویز شده برای رفع مشکلات ناشی از مسمومیت غذایی به کار ببرید.
علاوه بر این، شنبلیله اثر هیپوگلیسمیک دارد. بنابراین، افراد مبتلا به دیابت باید با احتیاط از آن استفاده کنند و ممکن است لازم باشد دوز انسولین خود را بر این اساس تنظیم کنند. خانم ها در دوران بارداری باید در حد اعتدال از شنبلیله استفاده کنند؛ چرا که مصرف زیاد آن ممکن است منجر به انقباضات اولیه یا ناهنجاری های جنین شود.
چای گیاهی
انواع چای های گیاهی می توانند بدن شما را مرطوب نگه دارند. چای نعناع یک اثر آرامش بخش روی شکم دارد و می تواند گرفتگی عضلات شکم را تسکین دهد. چای ریشه کامفری برای جلوگیری از عفونت شکم موثر است.
اگر حالت تهوع دارید، از جوشانده بابونه استفاده کنید تا التهاب معده را کاهش دهید و شکم خود را آرام کنید. توجه داشته باشید که اگر باردار هستید، حساسیت های غذایی خاصی دارید و یا از چای گیاهی برای کودکان استفاده می کنید، حتما با پزشک مشورت کنید.
سرکه سیب
با این که سرکه اسید است، اما در بدن اثر قلیایی دارد. این دقیقاً مکانیزم کاری است که به تسکین التهاب غشا معده و روده کمک می کند که معمولا با مسمومیت غذایی مرتبط است. علاوه بر این، این کار در برابر ای.کولای موثر است.
مطالعه ای که در سال 2007 منتشر شد، نشان داد که سرکه و روغن زیتون، قوی ترین فعالیت باکتریایی را در برابر همه نژادهای مسمومیت های غذایی نشان می دهند. کافی است 2 قاشق غذاخوری سرکه سیب را با یک فنجان آب ولرم ترکیب کنید و قبل از خوردن غذا این محلول را بنوشید.
یا می توانید 2 تا 3 قاشق چای خوری سرکه سیب را بنوشید. البته توجه داشته باشید که سرکه سیب را همیشه باید رقیق کنید، زیرا اسیدی شدن معده و روده ممکن است بیشتر باعث ناراحتی شکم شود.
سبزی ریحان
سبزی ریحان یک گیاه عالی برای درمان ناراحتی های شکمی ناشی از مسمومیت غذایی می باشد. همچنین ریحان خواص ضد میکروبی دارد که به مبارزه با میکروارگانیسم های مسئول این مشکل کمک می کند. شما می توانید به روش های مختلفی از خواص ریحان بهره مند شوید.
یک روش این است که چند بار در روز از چند برگ ریحان آب بگیرید و با 1 قاشق غذاخوری عسل میل کنید. می توانید مقداری آب گشنیز تازه هم به آن اضافه کنید. یک روش دیگر این است که چند قطره روغن ریحان را در 4 فنجان آب ولرم ترکیب کنید و آن را در طول روز به آرامی بنوشید تا باکتری های ایجاد کننده معده درد و مشکلات دیگر را از بین ببرد.
همچنین می توانید برگ ریحان، 3 قاشق ماست، نمک دریا و مقداری فلفل سیاه را با هم ترکیب کنید و چند بار در روز آن را بخورید تا علائم مسمومیت غذایی شما از بین برود. توجه داشته باشید که این روش های خانگی به عنوان درمان های کمکی یا برای درمان علائم خفیف ناراحتی شکمی به کار برده می شوند.
اسانس پونه کوهی
اسانس پونه کوهی دارای دو ترکیب فعال به نام کارواکرول و تیمول است که خواص ضد میکروبی قوی دارند و به از بین بردن برخی از عوامل اصلی مسمومیت غذایی کمک می کنند. همچنین می توانید از اسانس های دیگر مانند روغن آویشن یا اسانس لیمو استفاده کنید.
علاوه بر این، روغن پونه کوهی به عنوان یک نگهدارنده غذایی موثر استفاده می شود که از خراب شدن غذا جلوگیری خواهد کرد. فقط حتما از روغن پونه کوهی 100 درصد خالص استفاده کنید.
با اضافه کردن 1 قطره روغن وحشی پونه کوهی به چند قطره روغن زیتون، یک معجون درست کنید. این معجون را سه بار در روز همراه با غذا به مدت 2 روز مصرف کنید. بهتر است قبل از مصرف هر گونه اسانس به عنوان درمان کمکی برای مسمومیت غذایی با پزشک مشورت کنید.
استراحت و مراقبت
یکی از مهم ترین نکات در برطرف کردن مسمومیت غذایی، داشتن استراحت مناسب و مراقبت از فرد در موارد شدید است. بنابراین اطمینان حاصل کنید که فرد فرصت کافی برای استراحت دارد و مراقبت های لازم را دریافت می کند.
مطلب مشابه: مسمومیت با قرص برنج + علائم این نوع مسموم شدن و درمان آن
