اختلاف سنی مناسب والدین با فرزندان؛ مزایا و معایب بچه داشتن در سن پایین و بالا
اختلاف سنی با فرزندان یکی از عوامل موثر در ایجاد ارتباط مناسب والد فرزندی است. اختلاف سنی کم باعث می شود والدین و فرزندان با یکدیگر مانند دوست باشند و رابطه خوبی بین آن ها برقرار باشد. والدین در رده سنی بزرگسال از تجربیات به مراتب بالاتری نسبت به والدین جوان برخورد هستند و می توانند با علایق فرزند همگام شوند.
این مسئله به خصوص در دوره نوجوانی بیشتر از هر زمان دیگری خود را نشان می دهد و باعث ایجاد تنش و تعارض می شود. با این حال امروزه با بالا رفتن سن ازدواج، اختلاف سنی والدین و بچه هایشان نیز بیشتر شده و نگرانی ها در این باره افزایش پیدا کرده است. البته جای نگرانی وجود ندارد، به دلیل این که با مدیریت کردن این مسئله می توان از بسیاری مشکلات و تنش ها جلوگیری کرد.
رابطه متناسب بین والدین و فرزندان بر زمینه های مختلف زندگی تاثیر می گذارد و جوان هایی که رابطه عاطفی مناسبی با والدین ندارند دچار مشکلات زیادی مانند اختلالات شخصیت، اعتیاد به مواد مخدر، فرار از مدرسه و خودکشی می شوند. به طور کلی هم وجود اختلاف سنی کم بین والدین و فرزندان و هم اختلاف سنی زیاد بین آن ها مشکل ساز است.
اختلاف سنی مناسب والدین با فرزند
سن والدین در سلامت و تربیت فرزندان اهمیت ویژه ای دارد. اگر اختلاف سنی با فرزندان زیاد باشد مشکلات اساسی بین والد و فرزند ایجاد می شود. افراد معمولاً در سنین بالا کمتر می توانند با فرزند خود ارتباط صمیمانه برقرار کنند و علاقه مندی های او را درک کنند. زیرا شکاف نسلی آنقدر زیاد می شود که آن چه برای فرزندان ارزش محسوب می شود، برای پدر و مادرها اهمیتی ندارد و یا برعکس.
از طرف دیگر اگر این اختلاف سنی کمتر یا در حد معمول باشد، رابطه والد و فرزند مانند دوست و همدل می شود. اما همان طور که اختلاف سنی زیاد مشکل ساز است، اختلاف سنی خیلی کم هم با مشکلات زیادی رو به رو است. بر اساس تحقیقات انجام شده، فاصله سنی زیاد والدین با فرزندان باعث عدم تفاهم و عدم درک بین آن ها می شود.
در واقع والدین با فرزندان خود زبان مشترکی نخواهند داشت و یکدیگر را درک نمی کنند. فرزند آوری در هر سنی مزایا و معایب خود را دارد. فرزند آوری قبل از 20 سالگی و بعد از 40 سالگی آسیب رسان است. اختلاف سنی با فرزندان باید به گونه ای باشد که مادر و فرزند با مشکل رو به رو نشوند. برای آگاهی از زمان دقیق بچه دار شدن و اختلاف سنی مناسب با فرزندان بهتر است از روانشناسان مشورت بگیرید.
مطلب مشابه: ویژگی های فرزند اول و خصوصیاتی که نخستین فرزند در خانواده دارد
چرا والدین امروزی اختلاف سنی زیادی با فرزندان دارند؟
امروزه با تغییر شرایط جامعه و تخصصی شدن مشاغل در اجتماع، جوانان مدت زمان زیادی را به تحصیل پرداخته و دیرتر از گذشته وارد بازار کار شده اند و به همین دلیل دیرتر ازدواج می کنند و بچه دار می شوند. همچنین جوانان امروزی از نظر پختگی و بلوغ و از نظر مالی و مسئولیت پذیری اجتماعی تفاوت محسوس با نسل گذشته دارند و دیرتر از سال های قبل به فکر تشکیل خانواده می افتند.
زوج هایی که در سنین بالا اقدام به بچه دار شدن می کنند معمولا به مرور زمان در تربیت فرزند خود با مشکل مواجه می شوند. این مسئله در ابتدا یعنی در دوران نوزادی یا کودکی فرزند، کمتر خود را نشان می دهد اما هر چقدر کودک به سمت استقلال و توانایی پیش می رود مشکلات پررنگ تر می شوند تا جایی که معمولاً نوجوانی فرزندان به نقطه اوج تنش ها تبدیل می شود.
در دوره نوجوانی فرزندان مطیع دیروز تبدیل به افرادی می شوند که می خواهند مانند یک بزرگسال رفتار کرده و علاقه مندی های خود را دنبال کنند. در این شرایط اگر تفاوت نسلی زیادی بین والدین و نوجوان حاکم باشد و پدر و مادر ارتباط مناسبی با کودک نداشته باشند، بسیاری از خواسته های فرزند خود را غیر عقلانی، پوچ و بی ارزش می دانند و نمی توانند به استقلال نظر او احترام بگذارند.
البته در نظر داشته باشید که اختلاف سنی با فرزندان فقط یکی از عوامل تأثیرگذار بر رابطه والد فرزندی است. در نتیجه اگر شما بتوانید از ابتدا ارتباط خوبی با فرزندتان برقرار کنید، نسبت به تفاوت های نسلی آگاه باشید و در جهت ایجاد درک متقابل تلاش کنید می توانید بر مشکلات موجود غلبه کنید. در واقع آنچه اهمیت دارد فارغ از سن، نوع برخورد شما با فرزند و کیفیت تعاملات است.
معایب بچه دار شدن در سنین بالا
بالا بودن اختلاف سنی با فرزندان باعث عدم درک متقابل می شود. اما علاوه بر این، فرزند آوری در سنین بالا معایب دیگری هم دارد. در این بخش معایب و پیامدهای فرزند آوری در سنین بالا را بررسی خواهیم کرد.
- فرزند آوری در سنین بالا مسئولیت بیشتر و سخت تری برای پدر و مادر دارد.
- اختلاف سنی بالا بین والدین و فرزندان باعث می شود که فرزندان از این که سن والدینشان بالا باشد، خجالت بکشند. آن ها همیشه به دنبال ظاهری جوان، شاداب و سرزنده در پدر و مادر خود هستند و پدر و مادرشان را با والدین دوستانشان مقایسه می کنند. پدر و مادر در هر سنی که باشند باید فرزندان با احترام با آن ها برخورد کنند.
- پدر و مادر مسن نسبت به یک پدر و مادر جوان تر شور و اشتیاق کمتری دارند و حوصله تعامل کردن با کودک خود را ندارند.
- اختلاف سنی زیاد بین والدین و فرزندان باعث عدم درک هویت اجتماعی و شخصیتی می شود و زبان مشترک بین آن ها از بین می رود و فرزندان به خصوص در سنین نوجوانی برای پر کردن این خلاء ممکن است درگیر دوستی های خیابانی شوند.
- یکی دیگر از مشکلات اختلاف سنی زیاد، تفاوت نسل ها است. والدین مسن معمولا نوجوانی و جوانی فرزندانشان را با نوجوانی و جوانی خود مقایسه می کنند و انتظار دارند فرزندانشان مانند خودشان رفتار کنند اما فرزندان دوست دارند مطابق با جامعه امروزی رفتار کنند و این مسئله باعث بروز اختلاف بین آن ها می شود.
- فاصله سنی زیاد پدر و فرزند باعث می شود که وقتی بچه به سن نوجوانی می رسد، پدر سنین میان سالی را طی کند. در این حالت هر دو دچار بحران هستند، یکی در بحران نوجوانی به سر می برد و دیگری بحران میان سالی را پشت سر می گذارد و این ممکن است باعث شود تعاملشان منجر به برخورد شود.
- پدر و مادر با بالا رفتن سن، نیازها و دغدغه ها و دل مشغولی های متفاوتی دارند و اختلاف سنی زیاد بین والدین و فرزندان باعث می شود بین نحوه تفکر و رفتار والدین و فرزندان آن ها اختلافات زیادی به وجود بیاید.
- بارداری در سنین بالا نیز باعث ایجاد مشکلات عصبی شناختی در نوزادان می شود. پدرهایی که در سنین بالا صاحب فرزند می شوند، فرزندانی خواهند داشت که در دوران رشد و کودکی با نقص های نامحسوسی در زمینه های عصب شناختی رو به رو خواهند بود. بارداری مادران در سنین بالاتر باعث نارسایی هایی در هنگام تولد، وزن کم نوزاد و همچنین زایمان زودرس می شود.
- مادران بادار در سنین بالاتر، در معرض مشکلاتی مانند پره اکلامپسی، فشار خون بالا در بارداری و دیابت هستند.
- با افزایش سن شرایط جسمی و توان والدین تغییر می کند و نمی توانند مانند والدین جوان با کودک برخورد کرده و با او بازی کنند. آن ها ممکن است به برخی از بیماری ها دچاره شده و همچنین مشغله های کاری بیشتری داشته باشند. معمولاً کودکان از پدر و مادرشان توقع بازی و یا گردش و حضور در مکان هایی را دارند که نیاز به انرژی جسمی بالا دارد. اما این انتظارات کودکان در والدین با سن بالا کمتر برآورده می شود.
مطلب مشابه: اهمیت وقت گذرانی با فرزند | روش های موثر و فواید وقت گذاشتن برای فرزند
مزایای بچه دار شدن در سنین بالا
اختلاف سنی زیاد با فرزندان در کنار تمام معایبی که دارد، دارای مزایایی نیز می باشد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:
- والدینی که اختلاف سنی زیادی با فرزندان خود دارند، از اعتماد به نفس بالاتری برخوردارند و انعطاف پذیری بیشتری دارند.
- این پدر و مادرها خودآگاهی بهتری نسبت به خود پیدا کرده اند و راحت تر می توانند با فرزندان خود ارتباط برقرار کنند و از آن ها حمایت کنند.
- مردان و زنان در سن بالا ثبات و آمادگی بیشتری از نظر عاطفی برای بچه دار شدن دارند.
- این والدین توانایی مالی بهتری برای حمایت از فرزندان دارند.
بچه دار شدن در سنین پایین
همان طور که اختلاف سنی زیاد با فرزندان می تواند برای والدین و فرزندان مشکل ایجاد کند، بچه دار شدن در سنین پایین نیز می تواند مشکلات زیادی را به بار بیاورد. برای مثال بیشتر مادرهایی که در سن نوجوانی باردار می شوند چالش های زیادی را در ارتباط با تربیت فرزندان تجربه می کنند چرا که آن ها خود در یک دوره بسیار حساس از زندگی به سر می برند و فشارهای زیادی را در جهت هویت یابی و استقلال یابی تجربه می کنند. مضاعف شدن این فشارها با تولد فرزند می تواند مادران جوان را از نظر روانی آسیب پذیر کرده و آن ها را با مشکلاتی مانند اضطراب زیاد یا افسردگی پس از زایمان رو به رو کند.
علاوه بر این که سلامت روانی مادر در این دوران بیش از هر زمانی در معرض خطر قرار دارد، این مسئله می تواند ارتباط با نوزاد را هم خدشه دار کند و رابطه ای غیر ایمن و پر تنش را ایجاد کند. در نتیجه اگر در سنین پایین تصمیم به فرزند آوری گرفتید سعی کنید از نظر روانی خود را برای سازگاری با چالش های جدید زندگی آماده کنید و مهارت های فرزند پروری را در خود پرورش دهید. از جمله روش هایی که به شما برای کنار آمدن بهتر با اختلاف سنی با فرزندان و شرایط کمک می کند می توان به مشورت با روانشناس، مطالعه کتاب های راهنمای تربیت کودک و شرکت در کارگاه های فرزند پروری اشاره کرد.
مطلب مشابه: آیا تک فرزندی بهتر است یا داشتن چند فرزند؟ + مزایا و معایب تک فرزندی
معایب بچه دار شدن در سنین پایین
پایین بودن اختلاف سنی با فرزندان نیز دارای معایبی می باشد که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد.
- زن و مرد بعد از ازدواج باید به یکدیگر این فرصت را بدهند تا به شناخت خوبی از هم برسند و اطمینان حاصل کنند که اختلافات زیادی ندارند. در صورتی که زندگی با کیفیت و با ثباتی داشتند، اقدام به بچه دار شدن کنند.
- والدینی که در سنین پایین اقدام به بچه دار شدن می کنند، ممکن است به بلوغ کافی نرسیده باشند و نتوانند به خوبی از پس این مسئولیت بربیایند.
- برخی از پدر و مادرهای جوان وضعیت شغلی ثابتی ندارند و ممکن است در تامین نیازهای مالی فرزندان با مشکل رو به رو شوند. برخی از آن ها به سختی نیازهای مالی فرزندان خود را برآورده می کنند.
- پدر و مادرهایی که اختلاف سنی کمی با فرزند خود دارند معمولا فرزندشان را بیش از حد آزاد می گذارند. آزاد گذاشتن بیش از حد فرزند و کنترل نکردن او برای آینده اش زیان آور است.
- بارداری در سنین پایین برای مادر و جنین خطرناک است و بر روحیه و تربیت فرزند تاثیر می گذارد.
مزایای بچه دار شدن در سنین پایین
پایین بودن اختلاف سنی با فرزندان مزایای مختلفی دارد. والدین جوان تر معمولا شاداب تر هستند و فرزندان خود را بهتر درک می کنند. در ادامه به سایر مزایای بچه دار شدن در سنین پایین اشاره خواهیم کرد:
- بچه دار شدن در سنین پایین تر باعث می شود که کودک سالم تری به دنیا بیاورید.
- والدین جوان، توانایی جسمی بهتری دارند، به همین دلیل می توانند با کودک خود بازی کنند و او را به پارک و جاهای تفریحی ببرند.
- والدین جوان بهتر می توانند فرزندان خود را درک کنند و با آن ها مانند دوست رفتار می کنند.
مدیریت کردن مشکلات اختلاف سنی با فرزندان
اختلاف سنی شما با فرزندانتان هر چقدر کم یا زیاد باشد، با استفاده از برخی راهکارها می توانید رابطه خوبی با آن ها برقرار کنید. وجود اختلاف سنی با فرزندان به معنای اجتناب ناپذیر بودن تعارض با آن ها نیست. بلکه این مسئله یکی از عواملی است که کیفیت رابطه والد فرزندی را تحت تأثیر قرار می دهد. در نتیجه شما با انجام دادن روش های صحیح در تربیت کودک می توانید اختلاف سنی را مدیریت کنید و تأثیر آن بر رابطه را کاهش دهید. از جمله این روش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.
فرزند خود را درک کنید
نسل شما با نسل فرزندتان متفاوت است. اجازه ندهید که تفاوت نسل ها بین شما فاصله ایجاد کند. به هیچ عنوان فرزندان خود را با کودکی و نوجوانی خود مقایسه نکنید و سعی کنید دیدگاه وسیعی نسبت به شرایط فعلی اجتماع داشته باشید. باورهای فرزندان خود را به رسمیت بشناسید و به آن ها احترام بگذارید.
صبور باشید
صبور باشید و در برابر اشتباهات فرزندانتان، تحمل خود را بالا ببرید و با آرامش و صبوری راه درست را به آن ها نشان دهید. برای مدیریت کردن مسئله اختلاف سنی با فرزندان سعی کنید از رفتارهایی مانند سرزنش کردن، توهین یا تحقیر کردن خودداری کنید. همچنین به جای تصمیم گیری برای نوجوان تلاش کنید فقط دیدگاه های خود را ارائه دهید و تصمیم نهایی را به عهده خودش واگذار کنید.
به فرزند خود عشق بورزید
از همان کودکی با فرزند خود ارتباط صمیمانه ای برقرار کنید. کودکان در هر سنی که باشند نیاز به محبت شما دارند و شما باید این محبت را با روش های کلامی و غیر کلامی به آن ها ابراز کنید. پس نیاز کودکتان را در اولویت بگذارید و برای ایجاد صمیمیت از محبت کردن به کودک خودداری نکنید. سعی کنید با وجود اختلاف سلیقه ها و اختلاف نظرها به فرزندتان نشان دهید که همیشه او را دوست دارید و این مسائل نمی تواند روی عشق و محبت بین شما تاثیر بگذارد.
با فرزند خود بازی کنید
برای تقویت روابط بین خود و فرزندتان با او بازی کنید و با تمام وجود کنارش باشید تا او هم وجود شما را در کنار خود احساس کند و شاد باشد.
تفریح داشته باشید
سعی کنید زمان هایی را برای تفریح مشترک در نظر بگیرید. زمان هایی را برای انجام فعالیت های مشترک لذت بخش با فرزندان اختصاص دهید. فاصله ها را کم کرده و به دنبال نقاط مشترک بین خود و فرزندتان باشید و با استفاده از علایق مشترک تان رابطه ی دوستانه ای میان خود و فرزندتان ایجاد کنید. سرگرمی ها و برنامه های مشترک ایجاد کنید و به دنیای فرزندتان ورود کنید و از مسائلی که کودکتان لذت می برد، اطلاع پیدا کنید.
از روانشناس کمک بگیرید
کودکان مسئول فشارهای روانی و بی حوصلگی های مرتبط با افزایش سن شما نیستند. اگر احساس می کنید در تعامل با فرزندتان به طور دائم عصبی هستید برای افزایش میزان سازگاری خود از یک مشاور روانشناس کمک بگیرید.
