انواع روش های جلوگیری از بارداری | بهترین راه کنترل بارداری

بسیاری از زوج ها ممکن است در یک بازه زمانی به دلیل مسائل مختلفی مانند شرایط مالی، اقتصادی، نوع رابطه و … تصمیم به بچه دار شدن نداشته باشند، به همین دلیل از روش های مختلفی برای جلوگیری از بارداری استفاده می کنند. برخی از این روش ها حتی در پیشگیری از بروز عفونت های مقاربتی نیز موثر هستند.

همچنین هر کدام از این روش ها مزایا و معایب خاص خود را دارند. در برخی از روش های جلوگیری، از محصولات دارویی و هورمونی استفاده می شود. از این محصولات می توان به قرص های ضدبارداری، قرص اورژانسی و تزریق هورمونی اشاره کرد. همچنین استفاده از ابزارهایی مانند کاندوم، حلقه واژینال، IUD، ایمپلنت ضد بارداری و … نیز بسیار رایج است.

هیچ کدام از انواع روش های جلوگیری از بارداری 100 درصد تاثیر ندارند و برخی از آن ها موثرتر از بقیه هستند. به همین دلیل توصیه می شود که به محض شروع زندگی زناشویی برای جلوگیری از بارداری در اولین رابطه با همسر خود مشورت کنید. ما در این مطلب قصد داریم در مورد جلوگیری از بارداری، روش های انجام آن و عوارض این روش ها صحبت کنیم. با ما همراه باشید.

منظور از جلوگیری از بارداری چیست؟

بسیاری از افراد می خواهند با توجه به شرایط و موقعیتی که دارند، زمان بچه دار شدن خود را از قبل برنامه ریزی کنند. این افراد دوست ندارند که در شرایط نامناسبی که قرار دارند، بچه دار شوند. حتی ممکن است برخی از افراد ترس از زایمان داشته باشند و به همین علت قصد باردار شدن نداشته باشند و بخواهند با به کار بردن روش هایی از بارداری ناخواسته جلوگیری کنند.

در واقع، منظور از کنترل کردن بارداری، جلوگیری از بارداری ناخواسته است. هم خانم ها و هم آقایان می توانند با استفاده از روش های کنترل بارداری مانند مصرف دارو، استفاده از برخی ابزارها و … از تشکیل نطفه جلوگیری کنند.

روش های جلوگیری از بارداری بسیار متنوع هستند و برخی از آن ها مطمئن تر و کم خطر تر از روش های دیگر هستند. البته این که هر خانم یا آقایی باید از چه روشی برای جلوگیری از بارداری استفاده کند، با توجه به شرایط سلامتی او مشخص می شود.

بنابراین برای این که بتوانید بهترین روش را انتخاب کنید باید ابتدا با انواع روش ها آشنا شوید و سپس زیر نظر پزشک متخصص، بهترین تکنیک را انتخاب کنید. هر چه روش انتخابی مطمئن تر باشد، نتیجه حاصل از آن بهتر خواهد بود. پس حتما برای انتخاب بهترین روش پیشگیری از بارداری به پزشک متخصص مراجعه کنید.

انواع روش های جلوگیری از بارداری

روش های مختلفی برای کنترل بارداری وجود دارد و شما باید با توجه به شرایط و وضعیت خود بهترین و موثرترین روش را انتخاب کنید. برخی از این روش ها می توانند برای جلوگیری از بیماری ها و عفونت های مقاربتی نیز تاثیرگذار باشند. به همین دلیل استفاده از این تکنیک ها در برخی از افراد می تواند با عوارضی هم همراه باشد.

برای این که بتوانید بهترین روش را پیدا و انتخاب کنید، باید از بدن خود شناخت کافی داشته باشید. این نکته را نیز به یاد داشته باشید که هیچ روش جلوگیری از بارداری، نمی تواند 100 درصد نتیجه بخش باشد؛ اما می تواند تا حدودی از باردار شدن ناخواسته جلوگیری کند.

در برخی موارد هم بهتر است از متخصصان زنان و زایمان فعال در این زمینه کمک و راهنمایی بگیرید. برخی از روش ها ساده هستند و نیاز به آموزش های خاصی ندارند، اما برخی دیگر از روش ها تا حدودی سخت و پیچیده هستند یا برای همه زوجین مناسب نیستند. در ادامه انواع روش های جلوگیری از بارداری را بررسی خواهیم کرد.

مطلب مشابه: قرص اورژانسی | استفاده از قرص اورژانسی ضد بارداری برای پیشگیری از بارداری

جلوگیری از بارداری به صورت طبیعی

اولین و آسان ترین روش برای کنترل بارداری، جلوگیری به صورت طبیعی است. بعد از برقراری رابطه اسپرم از بدن خارج شده و می تواند تخمک را بارور کند. این مسئله نطفه را تشکیل داده و بعد از چند روز نطفه رشد می کند تا بتواند در دیواره رحم جایی برای رشد پیدا کند.

برای این که بتوان از بروز این اتفاق جلوگیری کرد، بهتر است رابطه جنسی از طریق واژن را کنترل کرده یا از انجام آن خودداری کنید. به این صورت که مرد بعد از برقراری رابطه واژینال، به محض احساس کردن انزال، آلت تناسلی را از داخل واژن خارج کرده و مایع منی را بیرون از دهانه واژن تخلیه کند.

با وجود این که برای انجام این کار بسیاری از آقایان توانایی ندارند و در 85 تا 90 درصد مواقع احتمال باردار شدن وجود دارد؛ اما می توان گفت این روش پیشگیری بدون هزینه و بدون هیچ گونه عارضه ای می باشد و همیشه نیز قابل اجرا است.

قرص ضد بارداری

یکی از رایج ترین روش های جلوگیری از بارداری در میان خانم ها، مصرف منظم انواع قرص های ضد بارداری است. احتمال موفقیت این روش بالا و حدود 99 درصد است و دیگر نیازی به استفاده از کاندوم یا پیشگیری طبیعی نیست.

برای جلوگیری از بارداری با قرص ال دی، اچ دی یا سایر قرص ها حتما با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. زیرا پزشک با توجه به شرایط بالینی شما و عوارض جانبی احتمالی، می تواند در یافتن قرصی که برای شما مناسب تر است کمک کند.

قرص های ترکیبی اصولا حاوی هورمون های استروژن و پروژسترون و قرص های مینی فقط حاوی یک هورمون یعنی پروژسترون هستند و می توانند هر ماه مانع از تخمک گذاری زن شوند. حلقه واژنی نیز مکانیسمی مانند قرص های ضد بارداری دارد و پس از قرار دادن آن در واژن، به مدت سه هفته هورمون آزاد شده و مانع از بارداری می شود. لازم است یک هفته قبل از شروع قاعدگی آن را خارج کنید تا بتوانید پریود شوید.

دقت کنید که استفاده از قرص پیشگیری از بارداری مانع از ابتلا به عفونت های مقاربتی نمی شود. از طرفی، مصرف نامنظم آن مانع از تاثیرگذاری برای پیشگیری از بارداری می شود. برخی از خانم ها نیز به دلیل بروز عوارض جانبی مانند نفخ، حالت تهوع و استفراغ، افزایش وزن، سردرد و … تمایلی به مصرف این قرص ها ندارند.

مطلب مشابه: قرص پرونتزا برای جلوگیری از بارداری + اطلاعات دارویی و عوارض

استفاده از کاندوم

کاندوم یکی دیگر از روش های جلوگیری از بارداری است که بیشتر از بیماری های مقاربتی نیز جلوگیری می کند. همچنین این روش جلوگیری از بارداری در دسترس عموم است و دست پیدا کردن به آن کار سختی نخواهد بود.

از آن جایی که درصد موفقیت کاندوم در جلوگیری از بارداری زیاد است، بسیاری از زوجین از این روش استفاده می کنند. شما با مراجعه به داروخانه می توانید خیلی راحت به این روش ضد بارداری دسترسی پیدا کنید و استفاده از آن نیز ساده است.

با انتخاب کاندوم از میان روش های جلوگیری از بارداری شما در زمینه رعایت بهداشت نیز موفق تر خواهید بود. البته توجه داشته باشید که برخی از افراد به جنس کاندوم حساسیت دارند، بنابراین این روش می تواند حساسیت زا باشد. هم خانم ها و هم آقایان می توانند از کاندوم استفاده کنند که در حال حاضر بیشتر آقایان از این روش استفاده می کنند.

کاندوم های زنانه قبل از برقراری رابطه جنسی در داخل واژن قرار می گیرند. البته این نوع کاندوم ها برای برخی از خانم ها سخت و غیر قابل تحمل هستند. همچنین کاندوم زنانه به اندازه کاندوم های مردانه در پیشگیری از بارداری موثر نیستند. در حالی که کاندوم های مردانه بر روی آلت تناسلی آقایان قرار می گیرند تا مایع منی به درون واژن خانم نفوذ نکند.

همچنین کاندوم قابل حمل است و می توان آن را فقط در زمان لازم مورد استفاده قرار داد. با این حال استفاده از کاندوم می تواند معایبی هم داشته باشد. برای مثال، اگر کاندوم به درستی استفاده نشود، پاره شده و یا در حین برقراری رابطه از آلت جدا می شود. در برخی از افراد نیز احتمال بروز حساسیت وجود دارد که می تواند ناخوشایند باشد.

اسپرم کش

اسپرم کش، ژل، کرم، فوم یا شیافی است که از رسیدن اسپرم به تخمک جلوگیری می کند. مواد شیمیایی موجود در اسپرم کش ها به اسپرم آسیب می رسانند، در نتیجه مانع رسیدن اسپرم به تخمک می شوند. برای اثربخشی بهتر باید دقیقاً طبق دستورالعمل آن استفاده شود.

همچنین نوع خاصی از ژل واژینال وجود دارد که مانند اسپرم کش عمل می کند. این ژل با کاهش pH واژن حرکت را برای اسپرم ها دشوار می کند. اسپرم کش و ژل های واژینال را باید حداقل 15 تا 30 دقیقه قبل از رابطه جنسی در داخل واژن قرار دهید. اکثر اسپرم کش ها حدود یک ساعت اثرگذاری دارند و بعد از آن باید به طور مجدد استفاده شوند.

اسپرم کش را هر بار که رابطه جنسی دارید دوباره باید استفاده کنید و بعد از رابطه جنسی آن را بلافاصله از واژن پاک نکنید و نشویید. اسپرم کش در اکثر داروخانه ها موجود است اما ژل واژینال کاهش دهند PH فقط با نسخه پزشک تجویز می شود.

اگر فقط از اسپرم کش استفاده کنید، تنها 70 درصد در جلوگیری از بارداری موثر است و استفاده همزمان آن با روش دیگر جلوگیری از بارداری، می تواند تا 94 درصد در پیشگیری از بارداری موفق باشد. ژل واژینال هم حدود 85 تا 93 درصد موثر است.

لازم به ذکر است که اسپرم کش هیچ محافظتی در برابر بیماری های آمیزشی ایجاد نمی کند و حتی ممکن است ریسک ابتلا به این بیماری ها را افزایش دهد؛ زیرا مواد شیمیایی موجود در اسپرم کش ها واژن را تحریک می کنند و ورود عفونت را به بدن آسان تر می کنند.

مطلب مشابه: قرص دروسبلا برای پیشگیری از بارداری + نحوه مصرف و عوارض این دارو

استفاده از آی یو دی (IUD)

دستگاه داخل رحمی کوچکی به شکل T، با داشتن هورمون های پروژسترون یا مس و پلاستیک، می تواند داخل رحم جا بگیرد و از باردار شدن جلوگیری کند. کسانی که می خواهند سال های زیادی از باردار شدن جلوگیری کنند، به سراغ روش آی یو دی (IUD) می روند. به این دلیل که استفاده از آن می تواند بین 3 الی 10 سال نتیجه بخش باشد و بیش از 99 درصد موفقیت به همراه داشته باشد.

آی یو دی های هورمونی با آزاد کردن هورمون، مانع از تخمک گذاری می شوند؛ اما آی یو دی های مسی به دلیل آزاد کردن مس، رحم را برای اسپرم نامناسب می کنند و به این صورت از باردار شدن جلوگیری می کنند. اگر شخصی از کاندوم استفاده کرده باشد و در اثر پاره شدن نگران بارداری باشد، می تواند با جای گذاری آی یو دی، در عرض 5 روز بعد از رابطه جنسی، از باردار شدن خود جلوگیری کند.

با این حال انتخاب این روش برای کنترل بارداری، عوارضی هم به دنبال دارد. این روش نمی تواند از بیماری های مقاربتی جلوگیری کند و در بیشتر مواقع احتمال لکه بینی و خونریزی نامنظم به مدت 6 ماه در خانم ها دیده می شود. از طرف دیگر برداشتن آن نیز از بدن درد و هزینه بالایی دارد و باید حتما زیر نظر پزشک انجام شود.

دیافراگم

دیافراگم واژن یک فنجان گنبدی شکل انعطاف پذیر است که قابلیت استفاده مجدد دارد و برای جلوگیری از بارداری داخل واژن قرار می گیرد. این وسیله با مسدود کردن دهانه رحم مانع از ورود اسپرم به رحم می شود. همراه با دیافراگم باید از اسپرم کش بر پایه آب یا ژل ضد بارداری استفاده کنید.

مطلب مشابه: قرص مارولین برای پیشگیری از بارداری + نحوه مصرف و عوارض این دارو

این وسیله را از وسط تا کرده و در واژن قرار می دهید به طوری که دهانه رحم را بپوشاند. دیافراگم را باید تقریبا یک تا دو ساعت قبل از رابطه جنسی وارد کنید و 6 تا 24 ساعت بعد از رابطه جنسی خارج کنید.

برای محافظت بیشتر، اسپرم کش را قبل از رابطه جنسی روی لبه دیافراگم بمالید. برخی از دیافراگم ها در اندازه های مختلفی وجود دارند. برای تعیین اندازه باید به پزشک مراجعه کنید و با معاینه لگن سایز مناسب را انتخاب کنید. استفاده از دیافراگم با سایز مناسب برای عملکرد بهتر آن بسیار مهم است.

دیافراگم های واژینال حدود 87 درصد در جلوگیری از بارداری تاثیر دارند، اما وقتی به طور صحیح و همراه با اسپرم کش و به طور مداوم از آن ها استفاده شود، می توانند تا 94 درصد در جلوگیری از بارداری موفق عمل کند. توجه داشته باشید که استفاده از دیافراگم و اسپرم کش در برابر برخی از بیماری های مقاربتی مانند HIV محافظتی ایجاد نمی کند.

کلاهک دهانه رحم

کلاهک دهانه رحم وسیله ای شبیه به انگشتان است و از جنس لاتکس می باشد. این وسیله روی دهانه رحم قرار می گیرد و از ورود اسپرم به رحم جلوگیری می کند. میزان اثر گذاری کلاهک در صورت استفاده با اسپرم کش 88 درصد و بدون آن 77 تا 83 درصد است.

ایمپلنت ضد بارداری

در این روش، یک میله کوچک و انعطاف پذیر زیر پوست بازوی زن قرار می گیرد و به تدریج نوعی هورمون پروژسترون ترشح می کند. این هورمون می تواند ترشح تخمک را از تخمدان متوقف کند و با غلیظ کردن مخاط دهانه رحم ورود اسپرم به رحم را دشوار کند.

از آن جایی که مصرف نامنظم قرص خطر بارداری را افزایش می دهد، توصیه می شود خانم ها از این روش با احتمال موفقیت 99 درصد استفاده کنند. این روش پیشگیری از بارداری اگرچه طولانی اثر و برگشت پذیر است اما برای نصب ایمپلنت باید به پزشک مراجعه کرد و هر سه سال یک بار نیاز به تعویض دارد.

اسفنج

یکی دیگر از روش های جلوگیری از بارداری، استفاده از اسفنج است. به این منظور، اسفنج در داخل واژن قرار می گیرد و هم مانع رسیدن اسپرم به تخمک می شود و هم قابلیت از بین بردن اسپرم را دارد. از هر 100 زنی که از اسفنج استفاده می کنند، 12 تا 24 نفر باردار می شوند.

تزریق داروهای ضد بارداری

در این روش یک نسخه مصنوعی از هورمون پروژسترون به باسن یا بازوی خانم تزریق می شود و کمک می کند تا خانم به مدت سه ماه از مصرف قرص های ضد بارداری خلاص شود. البته گاهی تزریق باعث اختلال در روند قاعدگی یا بروز خونریزی نامنظم می شود. به همین دلیل، حتما در این زمینه با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید.

پیشگیری از بارداری اورژانسی

وقتی از هیچ کدام از روش های پیشگیری از بارداری استفاده نشده باشد، کاندوم در حین رابطه جنسی پاره شده باشد یا زن مورد تجاوز جنسی قرار گرفته باشد، می توان از قرص پیشگیری از بارداری اورژانسی به عنوان یکی از راه های جلوگیری از بارداری بعد از رابطه استفاده کرد. اگرچه قرص های اورژانسی می توانند تا 5 روز بعد از برقراری رابطه جنسی محافظت نشده موثر باشند اما هر چه زودتر مصرف شوند بهتر است.

اگر در سه روز اول پس از رابطه جنسی مصرف شوند، به احتمال 85 درصد می توانند از بارداری ناخواسته جلوگیری کنند. این قرص ها اصولا حاوی دوزهای خاصی از هورمون های زنانه هستند. از عوارض جانبی احتمالی می توان به حالت تهوع، استفراغ و تاخیر یا بروز زودرس پریودی اشاره کرد.

عقیم سازی

عقیم سازی فرآیندی است که از طریق جراحی باز یا لاپاروسکوپی، به طور کامل توانایی بدن را برای تولید مثل از بین می برد. در واقع یک روش دائمی جلوگیری از بارداری است و برای افرادی مناسب است که مطمئن هستند هرگز بچه نمی خواهند. این کار باید در بیمارستان و اتاق عمل تحت بیهوشی عمومی انجام شود.

اصولا عقیم سازی زنان یا توبکتومی باید توسط پزشک متخصص زنان و زایمان با هدف بستن لوله های رحمی و جلوگیری از ورود اسپرم به رحم انجام شود. عقیم سازی مردان یا وازکتومی نیز توسط پزشک متخصص اورولوژی با هدف بستن لوله اسپرم بر و ممانعت از خروج اسپرم از طریق مجرای ادراری انجام می شود.

بهتر است بدانید که احتمال بازگشت توانایی بچه دار شدن در صورت انجام عمل جراحی برای باز کردن لوله رحمی یا لوله اسپرم بر، حدود 20 تا 30 درصد است. بنابراین، قبل از عقیم سازی حتما به تصمیم خود به خوبی فکر کنید.