تعویض مفصل زانو + مزایا و معایب این روش برای زانو

تعویض مفصل زانو یکی از روش های درمان ساییدگی و درد زانو می باشد که دارای مزایا و معایبی می باشد. یکی از مشکلات شایع که بیشتر افراد مسن به آن دچار می شوند درد زانو و آرتروز زانو می باشد که در صورت تشخیص پزشک برای افراد بالای 60 سال، تعویض مفصل زانو است.

مفصل زانو یکی از پیچیده ترین و مهمترین مفصل ها در بدن است، مفاصل بدن به دلایل مختلفی مانند آرتروز، پوکی استخوان، آرتریت روماتوئید و … با گذشت زمان دچار تحلیل و فرسودگی می شوند و از بین می روند که در این زمان پزشک با معاینه بهترین راه را تعویض مفصل زانو و جایگزینی آن با مفصل مسنوعی می داند که در ادامه این مطلب این در مورد مزایا و معایب این روش بیشتر می خوانید.

اطلاعاتی در مورد تعویض مفصل زانو

وقتی که زانو ساییده می شود و به سوی اطراف گرایش پیدا می کند در نتیجه شکل پاها پرانتزی می شود که باعث ایجاد مشکلاتی می شود. در طی جراحی آرتروپلاستی یا همان تعویض مفصل زانو از نوعی پروتز مصنوعی استفاده می کنند که جنس این پروتز از پلاستیک و فلز است و برای اینکه سر جایش باقی بماند باید از اتصال هایی مخصوص استفاده شود که یک سر آن به ران و سر دیگر آن به ساق پا با ماده خاصی به نام سیمان اکرلیک اتصال پیدا می کند.

جراحی مفصل زانو در چه مواردی انجام می شود؟

همانگونه که گفتیم زمانی که زانو در اثر فرسایش ناشی از بیماری های همچون آرتروز و بالا رفتن سن ایجاد می شود به دلیل تخریب غضروف و از بین رفتن آب میان بافتی باعث می شود تا استخوان ران و استخوان ساق بر روی هم ساییده شود و درد زیادی را به وجود می آورد، سپس در صورت نتیجه ندادن درمان های دارویی با تشخیص جراح ارتوپد اقدام به تعویض مفصل زانو می کند.

بیشتر بخوانید: روش های درمان زانو درد و جلوگیری کردن از ضعف زانو

مزایای جراحی مفصل زانو

یکی از موارد قابل توجه ای که جراحی تعویض مفصل زانو دارد این است که مزایای آن بیشتر از معایب آن است که در ادامه به مزایای آن اشاره خواهیم کرد.

۱. پس از اتمام جراحی درد ناشی از زانوی بیمار به شدت کاهش می یابد و فرد قادر خواهد بود به انجام کارهای روزمره خود بپردازد.

۲. برای انجام این عمل از بیهوشی استفاده نمی کنند که این خود مزیت بزرگی است، در عوض برای بی حس کردن منطقه مورد نظر از روش بی حسی اسپانیال استفاده می کنند طوری که فقط از کمر به پایین بی حس می شود.

۳. از آنجایی که از بی هوشی استفاده نمی کنند فرد بیمار بعد از عمل به سرعت هوشیاری خود را بدست می آورد و می تواند همراه با کمک کسی از جایش بلند شود.

۴. زمانی که از بی حسی برای انجام عمل استفاده می کنند به مراتب عمل در مدت کوتاه تری انجام می شود که در نتیجه میزان خون از دست رفته و همچنین ریسک ابتلا به عفونت هم به مراتب کمتر خواهد شد.

۵. از بین رفتن صدای مفاصل زانو که قبل از انجام عمل جراحی هنگام حرکت دادن زانو به گوش می رسید.

۶. به دلیل اینکه قبل از عمل جراحی فرد به دلیل درد فراوان زانو از راه رفتن اجتناب می کند و سعی می کند حرکات خود را محدود تر کند در نتیجه این بی تحرکی منجر به اضافه وزن خواهد شد که باعث می شود فشار بیشتری بر روی زانوی ساییده قرار بگیرد در نتیجه بعد از عمل فرد می تواند به راحتی و بدون مشکل راه برود که در مقابل کاهش وزن را به همراه خواهد داشت.

۷. تا زمانی که بیمار از مفصل مصنوعی خود به درستی مراقبت کند می تواند تا سال های سال به صورت عادی و بدون درد زندگی کند به شرط آنکه از نشستن طولانی مدت به صورت چهار زانو و دو زانو و همچنین انجام دادن حرکت های ورزشی سنگین و هر چیزی که منجر به وارد شدن فشار به زانو شود اجتناب کند.

۸. یکی دیگر از مزایا تعویض مفصل زانو از بین رفتن کامل شکل پرانتزی پاها.

معایب جراحی مفصل زانو

۱. هیچ عملی خالی از عوارض و معایب نیست، این عمل می تواند دارای معایبی همچون عفونت و یا لخته شدن خون را در بردارد.

۲. بیشتر افرادی که برای این عمل اقدام می کند دارای سن های ۵۰ به بالا هستند که بیشتر این افراد دارای دیابت، بیماری های قلبی فشار خون هستند که منجر به افزایش میزان خونریزی و عفونت در فرد می شود.

۳. در برخی مواقع ممکن است تعویض مفصل زانو مطابق با انتظارات فرد نباشد یعنی در قسمت زانوی خود احساس سفتی بیش از حد و یا احساس سستی کند که در این صورت نیاز مند استراحت و مصرف دارو است.

۴. زمانی که فرد بعد از عمل جراحی افزایش وزن و یا کاهش وزن را داشته باشد ممکن است مفصل مصنوعی زانو دچار شل شدگی و یا حتی سستی شود.

۵. از دیگر معایب این عمل می توان تاخیر در روند بهبود جای زخم باشد، از آنجایی که پوست زانو بسیار ضخیم است ممکن است در روند بهبود آن به خصوص افراد سالمند ممکن است جای زخم عفونت کند از این رو باید برای پیشگیری ار عفونت پوست اقدامات مورد نظر انجام شود.

۶. از دیگر عارضه های جدی این عمل عفونت داخلی است به خصوص افرادی که دچار بیماری هایی همچون دیابت، آرتریت روماتوئید بیشتر در معرض ابتلا به عفونت هستند که برای درمان از آنتی بیوتیک های موثر استفاده می کنند.

۷. تزریق ترومیوز وریدی می تواند از معایب این عمل باشد زیرا زمانی که این تزریق صورت می گیرد اگر به ریه ها وارد شود برای فرد می تواند مرگبار باشد که علائم این تزریق می تواند همراه با تنگی تنفس و خس خس کردن سینه باشد که برای تشخیص زود هنگام از سونوگرافی و اشعه ایکس استفاده می کنند.

۸. وجود درد بعد از عمل جراحی نارضایتی برخی از افراد را بر می انگیزد که باید گفت وجود این درد ها رایج و طبیعی است، اگر بیمار به خوبی نتواند از مفصل مصنوعی خود نگهداری نکند مفصل دچار از کار افتادگی خواهد شد.

مراقبت های بعد از جراحی زانو

باید گفت که این عمل هم مانند هر عمل دیگری نیازمند مراقب هایی است که برای دستیابی به نتیجه بهتر باید مراقبت های پس از آن راهم جدی بگیرید. از جمله این مراقبت ها شامل:

تمیز نگه داشتن زخم برای جلوگیری از ابتلا به عفونت به همین منظور باید هر ۲ روز اقدام به تعویض پانسمان کنید چرا که بعد از عمل ترشحات کم رنگی از زخم به بیرون تراوش می شود که باید ۲ روز شست و شود سپس محل زخم را با سشوار خشک کرد و با استفاده از گاز استریل آن را پانسمان کرد.
توجه کردن به رساندن ویتامین و پروتئین به بدن امری ضروری بعد از عمل است به همین دلیل باید بعد از عمل از مواد غذایی حاوی کلسیم و آهن همانند جگر، کاهو، کلم، عدس، پیاز، سویا و … استفاده کنید.
بعد از عمل جراحی برای بیمار دارو هایی تجویز می شود که از لخته شدن خون جلوگیری می کند به همین دلیل باید به صورت منظم به مصرف قرص ها بپردازید تا احتمال لختگی خون از بین برود.
در ماه های اول باید تمام چیز های که بیمار احتیاج دارید در دسترسش باشد تا مجبور به بلند شدن نباشد، سطحی که بیمار بر روی آن می نشیند باید کمی بلند و سفت باشد.
بعد از عمل بیمار باید طبق تشخیص پزشک هر روز مسافتی معینی را راه برود.
مراقبت بعد از جراحی به گونه ای نیست که فرد مدام در حال استراحت باشد بلکه باید هر ۱ ساعت ۱ بار بلند شود و راه برود البته همراه با کمک.
فرد بیمار باید به مدت چند هفته با کمک واکر راه برود تا پاها بتوانند قدرت کافی را برای راه رفتن بدست آورند.
بهتر است تا چندین هفته از بالا رفتن پله خودداری کنید. بعد از گذشت چند هفته برای بالا رفتن از پله پای سالمتان را اول بگذارید سپس پای دیگرتان را کنار آن و برای پایین آمدن هم باید با استفاده از عصا صورت بگیرد.
بعد از عمل فرد بیمار باید توسط یک فیزیوتراپ حرکت هایی را آموزش ببیند تا دامنه حرکاتی زانو بیشتر و قدرتمند تر شود، این نرمش ها را باید مدت ها تا پس از عمل انجام دهید، بهترین ورزش برای این افراد استفاده نرمش و استفاده از دوچرخه های ثابت است.
شما باید تا جایی که می توانید راه بروید.
از انجام دادن حرکاتی که به زانو تان فشار می آورد خودداری کنید زیرت می تواند مفصل مصنوعی را جابجا کند.
از خم کردن بیش از حد زانو جدا خودداری کنید به خصوص در هفته های اول تعویض مفصل زانو.
استفاده از دستشویی های سنتی را از سرتان به دور بی اندازید و از توالت های فرنگی استفاده کنید.
بیمار باید در منزل خود محیطی را ایجاد کند که بر سر راه رفتن او هیچ چیزی وجود نداشته باشد تا منجر به زمین خوردن او شود.
در حمام باید دستگیره هایی وجود داشته باشد تا از لیز خوردن بیمار جلوگیری شود.
برای نشستن فرد بیمار باید صندلی را در نظر بگیرید که هنگام نشستن کف پاها کاملا بر روی زمین باشد و مفصل زانو هم کمی پایین از مفصل ران قرار بگیرد و اینکه صندلی حتما باید دارای پشتی و دسته باشد.

در انتها باید گفت که بیش از 90 درصد از افرادی که این عمل را نجام می دهند از عمل خود راضی هستند. نکته قابل توجه این است که قبل از رسیدن به مرحله تعویض مفصل زانو تا جای ممکن به تقویت استحکام استخوان و مفاصل خود بپردازید تا مشکلی ایجاد نشود.