فکر کنید می‌خواهید بخشی از پس‌انداز خود را برای سه تا پنج سال آینده وارد بازار کریپتو کنید. با بررسی گزینه‌های موجود، احتمالاً خیلی زود به بیت کوین و اتریوم می‌رسید؛ دو دارایی معروف که هرچند هر دو ارز دیجیتال هستند، کاربردها و مدل اقتصادی متفاوتی دارند. یکی با محدودیت عرضه و نقش پررنگ در ذخیره ارزش شناخته می‌شود و دیگری زیرساختی برای اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز است. برای سرمایه‌گذاران تازه‌کار و افرادی که به دنبال ساخت سبد دارایی بلندمدت هستند، درک این تفاوت‌ها خیلی مهم است؛ به‌خصوص زمانی که نوسان قیمت، تغییرات فناوری و شرایط اقتصادی می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند.
بیت کوین چیست؟
بیت کوین اولین رمزارزی بود که توانست یک شبکه پرداخت همتابه‌همتا را بدون نیاز به مدیریت مستقیم بانک‌ها یا نهادهای مرکزی اجرا کند. این شبکه در سال ۲۰۰۹ توسط فرد یا افراد ناشناسی به اسم ساتوشی ناکاموتو راه‌اندازی شد و به کاربران اجازه داد دارایی دیجیتال را مستقیماً بین همدیگر انتقال دهند. تراکنش‌ها در بلاک چین ثبت می‌شوند و مشارکت‌کنندگان شبکه با استفاده از سازوکارهای رمزنگاری و اجماع، در حفظ امنیت و اعتبار سوابق نقش دارند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بیت کوین، سقف عرضه ۲۱ میلیون واحدی آن است. برخلاف ارزهای فیات که عرضه آن‌ها تحت تأثیر تصمیم‌های بانک‌های مرکزی قرار دارد، صدور BTC از قواعد مشخصی پیروی می‌کند. پاداش استخراج هم در رویدادی به نام هاوینگ تقریباً هر چهار سال یک بار کاهش می‌یابد. این ویژگی‌ها باعث شده‌اند بعضی از سرمایه‌گذاران بیت کوین را یک نوع طلای دیجیتال بدانند؛ هرچند این ادعا هنوز تایید نشده است.
BTC از سازوکار اثبات کار (PoW) استفاده می‌کند. در این مدل، ماینرها با صرف توان محاسباتی برای تأیید بلاک‌ها و تأمین امنیت شبکه رقابت می‌کنند. این فرایند به منابع محاسباتی و انرژی نیاز دارد و بخشی از ساختار امنیتی شبکه محسوب می‌شود.
از دید سرمایه‌گذاری، سابقه، تقاضای نهادی و محدودیت عرضه از ویژگی‌های مهم بیت کوین هستند. با این حال، رشد آن در تمام مدت تضمین‌شده نیست و قیمتش می‌تواند تحت تأثیر شرایط اقتصاد جهانی، جریان سرمایه، مقررات و تغییرات احساسات بازار به‌شدت نوسان کند.
اتریوم چیست؟
اتریوم یک شبکه بلاک چینی است که علاوه بر انتقال دارایی دیجیتال، امکان اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز را فراهم می‌کند. این شبکه در سال ۲۰۱۵ توسط افرادی مثل ویتالیک بوترین راه‌اندازی شد و با معرفی قراردادهای هوشمند، مسیر جدیدی برای توسعه خدمات مالی و برنامه‌های غیرمتمرکز به وجود آورد. قرارداد هوشمند مجموعه‌ای از دستورالعمل‌هاست که بعد از تحقق شرایط تعریف‌شده، به‌صورت خودکار اجرا می‌شود و به واسطه‌های سنتی نیاز ندارد.
کاربران برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها و اجرای عملیات در شبکه به توکن اتریوم (ETH) نیاز دارند. همچنین، این دارایی در سازوکار اثبات سهام (PoS) اتریوم نقش مهمی ایفا می‌کند؛ چون اعتبارسنج‌ها با سپرده‌گذاری ETH می‌توانند در تأیید تراکنش‌ها و حفظ امنیت شبکه مشارکت کنند و طبق قواعد پروتکل پاداش بگیرند. البته اتریوم ابتدا از PoW استفاده می‌کرد و در ۲۰۲۲ با اجرای ارتقای The Merge به PoS مهاجرت کرد.
گفتنی است بخش مهمی از فعالیت‌های دیفای روی اتریوم ساخته شده و همین مسئله باعث شده تقاضا و کارمزد شبکه، از عوامل مهم در بررسی وضعیت اقتصادی اتریوم باشند.
برخلاف بیت کوین، اتریوم عرضه ثابت ندارد. میزان عرضه ETH به عواملی مثل صدور پاداش برای اعتبارسنج‌ها و سوزاندن بخشی از کارمزدها وابسته است. در نتیجه، موقع خرید eth نباید فقط به قیمت روز اتریوم توجه کنیم و باید توسعه فناوری، میزان استفاده از شبکه، رقابت با بلاک چین‌های دیگر و تغییرات عرضه را هم در نظر بگیریم. این عوامل می‌توانند فرصت‌هایی ایجاد کنند، اما ریسک‌های خاص خودشان را هم دارند.
تفاوت اتریوم و بیت کوین
تفاوت اصلی BTC و اتریوم به هدف طراحی و کاربرد آن‌ها برمی‌گردد. BTC بیشتر به‌عنوان یک دارایی دیجیتال کمیاب و ابزار انتقال ارزش شناخته می‌شود، در حالی که اتریوم بستری برای اجرای قراردادهای هوشمند و توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز است. همین تفاوت باعث می‌شود مدل عرضه، فناوری، محرک‌های تقاضا و حتی نوع ریسک آن‌ها یکسان نباشد.
| معیار | BTC | اتریوم |
| هدف اصلی | انتقال ارزش و ذخیره ارزش | قرارداد هوشمند و اپلیکیشن غیرمتمرکز |
| عرضه | حداکثر ۲۱ میلیون BTC | عرضه پویا با صدور و توکن‌سوزی ETH |
| الگوریتم اجماع | اثبات کار (PoW) | اثبات سهام (PoS) |
| امنیت شبکه | استخراج و ماینرها | اعتبارسنج‌ها و استیکینگ |
| محرک تقاضا | ذخیره ارزش، پذیرش نهادی، نقدینگی بازار | دیفای، قراردادهای هوشمند، اپلیکیشن‌ها و اکوسیستم |
| ریسک‌ها | نوسان قیمت، مقررات، کاهش تقاضا | نوسان قیمت، مقررات، ریسک فنی و اکوسیستم |
از نظر عرضه، بیت‌کوین ساختار مشخص‌تری دارد، چون سقف عرضه آن از ابتدا در پروتکل تعیین شده است. در مقابل، عرضه اتریوم به میزان صدور و سوزاندن ETH وابسته است.
از نظر فناوری هم تفاوت مهمی وجود دارد. بیت‌کوین از اثبات کار استفاده می‌کند، اما اتریوم پس از مهاجرت به اثبات سهام، امنیت شبکه را از طریق اعتبارسنج‌ها تأمین می‌کند.
در نهایت، هیچ‌کدام از این تفاوت‌ها به‌تنهایی بازده آینده را مشخص نمی‌کنند. برای مقایسه دقیق‌تر باید عواملی مثل ارزش بازار، نقدشوندگی، وضعیت شبکه، فعالیت کاربران و شرایط کلی بازار هم بررسی شوند.
بیت کوین یا اتریوم؟ کدام برای سرمایه‌گذاری بهتر است؟
انتخاب بین BTC و اتریوم به نسبت ریسک و بازده شما بستگی دارد. BTC معمولاً به‌عنوان دارایی بزرگ‌تر، نقدشونده‌تر و کم‌ریسک‌ترِ بازار کریپتو شناخته می‌شود و روند آن بیشتر تحت تاثیر ورود سرمایه نهادی، نقدینگی جهان و تقاضا برای ذخیره ارزش است.
در مقابل، اتریوم علاوه بر روند کلی بازار از رشد دیفای، استیبل کوین‌ها، اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز و فعالیت شبکه هم تاثیر می‌گیرد اما ریسک‌های فنی بیشتری هم دارد. برای مقایسه این دو، بهتر است علاوه بر قیمت، بازده تاریخی، نوسان، ارزش بازار، جریان سرمایه و نسبت ریسک به بازده بررسی شود.
توجه داشته باشید که افق بلندمدت به معنی حذف ریسک نیست. حتی دارایی‌هایی که قبلاً رشد زیادی داشته‌اند، ممکن است افت‌های سنگینی تجربه کنند. به همین خاطر سرمایه‌گذار باید قبل از خرید مشخص کند چه میزان از سرمایه خود را می‌تواند در معرض نوسان قرار دهد و در صورت کاهش قیمت، توانایی حفظ برنامه مالی‌اش را دارد یا نه.
متنوع کردن پورتفو هم یکی از روش‌هایی است که بعضی از سرمایه‌گذاران برای مدیریت ریسک استفاده می‌کنند. در این روش به‌جای اختصاص تمام سرمایه به یک دارایی، می‌توان ترکیبی متناسب با شرایط مالی و اهداف فردی در نظر گرفت. البته نگهداری هم‌زمان BTC و اتریوم، ریسک بازار کریپتو را از بین نمی‌برد؛ چون قیمت هر دو ممکن است در شرایط نزولی به‌طور هم‌زمان کاهش یابد.
برای خرید eth و بیت کوین انتخاب صرافی خیلی مهم است. در صرافی‌هایی مثل نوبیتکس می‌توانید قبل از ثبت نام کارمزدها، نقدشوندگی، روش‌های نگهداری دارایی، تدابیر امنیتی و شرایط برداشت را بررسی کنید. برای نگهداری بلندمدت می‌توانید از کیف پول هم استفاده کنید؛ اما محافظت از کلیدهای خصوصی بر عهده خود شماست.
جمع‌بندی
بیت کوین و اتریوم بزرگ‌ترین ارزهای دیجیتال بازار کریپتو هستند اما ویژگی‌های متفاوتی دارند. BTC با عرضه محدود و تمرکز بر انتقال ارزش شناخته می‌شود، اما اتریوم از کاربردهای قراردادهای هوشمند و توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز بهره می‌برد. هیچ‌کدام به‌طور مطلق گزینه بهتری برای سرمایه‌گذاری نیستند و انتخاب بین آن‌ها باید با توجه به هدف مالی، افق زمانی و میزان ریسک‌پذیری خود سرمایه‌گذار انجام شود.
