وقتی سرما می‌خوریم، معمولاً اشتهایمان کمتر می‌شود و بدن برای مقابله با بیماری به استراحت، مایعات کافی و تغذیه مناسب نیاز دارد. در چنین روزهایی، یک کاسه آش گرم و خوش‌طعم می‌تواند انتخاب دلپذیری باشد؛ غذایی که علاوه بر تأمین بخشی از انرژی موردنیاز بدن، به دریافت مایعات و مواد مغذی نیز کمک می‌کند. آش سرماخوردگی از ترکیب حبوبات، برنج، سبزیجات تازه و چاشنی‌های ملایم تهیه می‌شود و می‌توان آن را متناسب با وضعیت اشتها و ذائقه فرد بیمار تغییر داد.
البته هیچ نوع آش یا غذای خانگی به‌تنهایی سرماخوردگی را درمان نمی‌کند، اما تغذیه مناسب می‌تواند به حفظ توان بدن در دوران بیماری کمک کند. در این مطلب، طرز تهیه یک آش خوشمزه و مقوی برای روزهای سرماخوردگی را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله آموزش می‌دهیم و درباره انتخاب مواد اولیه، روش پخت، جایگزین‌ها و نکات مهم آن توضیح می‌دهیم.
فهرست موضوعات این مطلب
مواد لازم برای تهیه آش سرماخوردگی
مقدار مواد زیر برای حدود ۴ نفر در نظر گرفته شده است. اگر آش را برای فردی تهیه می‌کنید که اشتهای کمی دارد، می‌توانید مقدار هر وعده را کمتر و بافت غذا را رقیق‌تر انتخاب کنید.
| مواد اولیه | مقدار |
|---|---|
| عدس | نصف پیمانه |
| ماش | نصف پیمانه |
| برنج نیم‌دانه | نصف پیمانه |
| جو پوست‌کنده یا پرک جو | یک‌سوم پیمانه |
| هویج متوسط | ۲ عدد |
| پیاز متوسط | ۲ عدد |
| سیر | ۲ تا ۳ حبه |
| سبزی آش خردشده | ۳۰۰ گرم |
| آب یا آب مرغ کم‌چرب | حدود ۸ تا ۱۰ پیمانه |
| زردچوبه | یک قاشق چای‌خوری |
| فلفل سیاه | به مقدار کم |
| نمک | به میزان لازم |
| روغن زیتون یا روغن مایع | به مقدار کم |
| آب‌لیمو تازه | به دلخواه |
سبزی مناسب آش: ترکیبی از جعفری، گشنیز، تره و اسفناج برای این آش مناسب است. می‌توانید نسبت سبزی‌ها را با توجه به ذائقه خود تغییر دهید. بهتر است سبزی را خیلی درشت خرد نکنید تا خوردن آن برای فردی که گلودرد دارد راحت‌تر باشد.
طرز تهیه بهترین آش سرماخوردگی مرحله‌به‌مرحله
مرحله اول؛ آماده‌سازی حبوبات و غلات
عدس و ماش را پاک کنید و بشویید. اگر فرصت دارید، ماش را چند ساعت در آب بخیسانید و آب آن را دور بریزید. این کار می‌تواند به کوتاه‌تر شدن زمان پخت کمک کند. عدس معمولاً به خیساندن طولانی نیاز ندارد، اما شستن و بررسی آن برای جدا کردن سنگ‌ریزه‌ها ضروری است.
برنج نیم‌دانه و جو را نیز جداگانه بشویید. اگر از جو پوست‌کنده استفاده می‌کنید، بهتر است آن را از چند ساعت قبل بخیسانید تا هنگام پخت سریع‌تر نرم شود. جو پرک به زمان پخت کمتری احتیاج دارد و برای زمانی که می‌خواهید آش را زودتر آماده کنید، انتخاب مناسبی است.
مرحله دوم؛ تفت دادن پیاز و سیر
پیازها را نگینی خرد کنید و همراه مقدار کمی روغن در قابلمه بریزید. آنها را روی حرارت ملایم تفت دهید تا نرم و شفاف شوند. نیازی نیست پیاز را بیش از اندازه سرخ کنید؛ هدف این است که عطر آن آزاد شود، نه اینکه کاملاً برشته و سنگین شود.
سیر ریز خردشده را اضافه کنید و حدود یک دقیقه تفت دهید. سپس زردچوبه و مقدار کمی فلفل سیاه را بیفزایید. اگر برای فردی با گلودرد یا معده حساس آش می‌پزید، بهتر است مقدار سیر و فلفل را کاهش دهید یا فلفل را کاملاً حذف کنید.
مرحله سوم؛ پخت حبوبات و جو
عدس، ماش و جو را به قابلمه اضافه کنید و آب یا آب مرغ کم‌چرب را روی مواد بریزید. حرارت را ابتدا کمی بیشتر کنید تا آب به جوش برسد؛ سپس شعله را کم کنید و اجازه دهید مواد به‌آرامی بپزند.
در این مرحله در قابلمه را نیمه‌باز بگذارید و هر چند دقیقه یک‌بار آش را هم بزنید تا مواد ته نگیرند. زمان پخت به نوع جو و حبوبات بستگی دارد، اما معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه زمان لازم است. اگر جو هنوز سفت است، مقداری آب جوش به قابلمه اضافه کنید و پخت را ادامه دهید.
مرحله چهارم؛ اضافه کردن برنج و هویج
هویج‌ها را بشویید، پوست بگیرید و ریز خرد کنید یا رنده درشت بزنید. سپس همراه برنج نیم‌دانه به قابلمه اضافه کنید.
برنج در طول پخت لعاب می‌اندازد و باعث می‌شود آش بافتی نرم و نسبتاً غلیظ پیدا کند. هویج نیز طعم ملایم و شیرینی طبیعی به غذا می‌دهد. اجازه دهید مواد حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه دیگر روی حرارت ملایم بپزند تا برنج کاملاً باز شود و هویج نیز نرم شود.
مرحله پنجم؛ افزودن سبزی آش
وقتی حبوبات و برنج تقریباً پختند، سبزی خردشده را به قابلمه اضافه کنید. مواد را به‌آرامی هم بزنید و اجازه دهید آش حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه دیگر بپزد.
بهتر است سبزی را بیش از اندازه نپزید؛ پخت طولانی می‌تواند رنگ و عطر تازه آن را کاهش دهد. اگر آش در این مرحله بیش از حد غلیظ شد، کمی آب جوش به آن اضافه کنید. بافت مناسب برای آش سرماخوردگی بهتر است نرم، یکدست و کمی رقیق باشد تا خوردن آن هنگام گلودرد راحت‌تر شود.
مرحله ششم؛ تنظیم طعم و سرو آش
در پایان، نمک را به مقدار متعادل اضافه کنید و طعم آش را بچشید. اگر فرد بیمار گلودرد دارد، از افزودن فلفل زیاد، ادویه‌های تند و چاشنی‌های ترش خودداری کنید.
پس از خاموش کردن شعله، اجازه دهید آش چند دقیقه استراحت کند. سپس آن را در ظرف مناسب بریزید و در صورت تمایل کمی آب‌لیمو تازه به سهم هر نفر اضافه کنید. بهتر است آب‌لیمو را هنگام سرو بیفزایید تا هر فرد بتواند میزان ترشی غذا را مطابق ذائقه و تحمل خود تنظیم کند.
رازهای خوشمزه‌تر شدن آش سرماخوردگی
برای اینکه آش شما هم طعم خوبی داشته باشد و هم خوردن آن در دوران بیماری آسان باشد، چند نکته ساده را رعایت کنید:
۱. آش را بیش از حد غلیظ نکنید
در روزهای سرماخوردگی ممکن است فرد به دلیل گرفتگی بینی، گلودرد یا بی‌اشتهایی نتواند غذاهای سفت و سنگین بخورد. بهتر است آش را کمی رقیق‌تر از آش‌های معمولی آماده کنید. در صورت نیاز می‌توانید در پایان پخت یک تا دو پیمانه آب جوش به آن اضافه کنید.
۲. مواد را متناسب با وضعیت گلو خرد کنید
اگر فرد هنگام بلعیدن درد دارد، سبزی‌ها و هویج را ریزتر خرد کنید. همچنین می‌توانید پس از پخت، بخشی از آش را با گوشت‌کوب دستی له کنید تا بافت آن نرم‌تر شود. لازم نیست تمام مواد کاملاً پوره شوند؛ کافی است تکه‌های درشت و سفت باقی نمانند.
۳. از آب مرغ کم‌چرب استفاده کنید
به‌جای تمام آب موردنیاز، می‌توانید بخشی از مایع آش را با آب مرغ خانگی کم‌چرب جایگزین کنید. آب مرغ طعم غذا را بهتر می‌کند و در کنار سایر مواد، به تأمین مایعات و انرژی کمک می‌کند. بهتر است از عصاره‌های آماده پرنمک استفاده نکنید؛ به‌خصوص اگر قرار است آش برای فردی با محدودیت مصرف نمک تهیه شود.
۴. پیاز و سیر را ملایم آماده کنید
پیاز و سیر عطر خوبی به آش می‌دهند، اما زیاده‌روی در مصرف آنها ممکن است برای بعضی افراد باعث نفخ یا ناراحتی معده شود. اگر فرد بیمار معده حساسی دارد، مقدار این مواد را کاهش دهید و آنها را فقط کمی تفت دهید.
۵. از سبزی تازه و سالم استفاده کنید
سبزی تازه و باکیفیت، عطر و طعم بهتری به آش می‌دهد. سبزی را پیش از خرد کردن به‌خوبی بشویید و ضدعفونی کنید و اجازه دهید آب اضافی آن خارج شود. استفاده از سبزی مانده یا شسته‌نشده می‌تواند خطر آلودگی غذا را افزایش دهد.
چه موادی را می‌توان به آش سرماخوردگی اضافه کرد؟
یکی از مزیت‌های این آش آن است که می‌توانید مواد اولیه آن را بر اساس ذائقه، موجودی آشپزخانه و نیاز غذایی فرد تغییر دهید. البته بهتر است ترکیب غذا ساده بماند و از افزودن مواد متعدد و سنگین خودداری کنید.
مرغ ریش‌ریش‌شده
اگر می‌خواهید آش پروتئین بیشتری داشته باشد، می‌توانید مقداری سینه مرغ را جداگانه با آب، پیاز و مقدار کمی زردچوبه بپزید. سپس مرغ را ریش‌ریش کنید و در ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پایانی پخت به آش بیفزایید.
مرغ به تأمین پروتئین کمک می‌کند و بافت نرم آن برای بسیاری از افراد در دوران بیماری مناسب است. بهتر است از قسمت‌های کم‌چرب استفاده کنید و پوست و چربی اضافی مرغ را جدا کنید.
کدو سبز
کدو سبز طعم ملایمی دارد و پس از پخت نرم می‌شود. می‌توانید یک عدد کدو را به قطعات کوچک تقسیم کنید و همراه هویج به آش اضافه کنید. این ماده بدون آنکه طعم غالبی ایجاد کند، تنوع سبزیجات آش را بیشتر می‌کند.
سیب‌زمینی
یک سیب‌زمینی کوچک خردشده می‌تواند به غلیظ‌تر شدن آش کمک کند. اگر می‌خواهید غذا بافت نرم‌تری داشته باشد، سیب‌زمینی را کاملاً بپزید و با پشت قاشق کمی له کنید. البته اضافه کردن آن ضروری نیست؛ برنج و جو به تنهایی نیز می‌توانند لعاب مناسبی ایجاد کنند.
زنجبیل تازه
مقدار کمی زنجبیل تازه رنده‌شده می‌تواند عطر متفاوتی به آش بدهد. بااین‌حال، زنجبیل برای همه مناسب نیست و ممکن است در برخی افراد باعث سوزش معده یا تحریک گوارشی شود. اگر فرد به غذاهای تند یا معطر حساس است، بهتر است آن را حذف کنید.
لیموترش تازه
چند قطره آب‌لیمو هنگام سرو می‌تواند طعم آش را تازه‌تر کند. بااین‌حال، اگر فرد گلودرد شدید دارد یا ترشی باعث سوزش گلوی او می‌شود، نیازی به افزودن آب‌لیمو نیست. هدف، تهیه غذایی قابل‌تحمل و خوش‌خوراک است، نه استفاده اجباری از یک چاشنی خاص.
بهترین سبزی برای آش سرماخوردگی چیست؟
برای تهیه این آش می‌توان از سبزی‌های رایج آش استفاده کرد، اما بهتر است ترکیب آنها به‌گونه‌ای باشد که طعم غذا ملایم و بافت آن نرم بماند.
- جعفری: عطر خوشایندی دارد و در کنار سایر سبزی‌ها طعم متعادلی ایجاد می‌کند.
- گشنیز: طعم نسبتاً ملایمی دارد و می‌تواند بخشی از ترکیب سبزی آش باشد.
- تره: عطر مشخصی دارد؛ بهتر است مقدار آن را متناسب با ذائقه تنظیم کنید.
- اسفناج: پس از پخت نرم می‌شود و به لطافت بافت آش کمک می‌کند.
اگر فرد بیمار طعم سبزی‌های معطر را دوست ندارد، می‌توانید مقدار آنها را کاهش دهید و از اسفناج و جعفری بیشتر استفاده کنید. مهم‌تر از نوع دقیق سبزی، تازگی، شست‌وشوی صحیح و پخت مناسب آن است.
آش سرماخوردگی برای گلودرد چگونه تهیه شود؟
در زمان گلودرد، انتخاب غذاهایی با بافت نرم و دمای مناسب اهمیت دارد. آش می‌تواند گزینه مناسبی باشد، اما بهتر است چند تغییر در دستور اصلی ایجاد کنید:
۱. سبزی‌ها را ریزتر خرد کنید تا رشته‌های درشت هنگام بلعیدن آزاردهنده نباشند.
۲. از برنج نیم‌دانه و جو پرک استفاده کنید تا آش زودتر نرم و لعاب‌دار شود.
۳. فلفل، ادویه تند و سیر زیاد را حذف کنید.
۴. در صورت نیاز، بخشی از آش را له کنید تا بافت یکنواخت‌تری داشته باشد.
۵. آش را پس از کمی خنک شدن سرو کنید؛ غذای بسیار داغ ممکن است گلو را بیشتر تحریک کند.
۶. در صورت تحمل، مقدار کمی آب‌لیمو اضافه کنید و اگر ترشی باعث ناراحتی می‌شود، آن را کنار بگذارید.
اگر بلعیدن حتی مایعات برای فرد دشوار است، نباید او را به خوردن آش یا غذاهای جامد مجبور کرد. مشکل جدی در بلع یا ناتوانی در نوشیدن مایعات نیازمند ارزیابی پزشکی است.
طرز تهیه آش سرماخوردگی بدون حبوبات
بعضی افراد در دوران بیماری دچار نفخ، دل‌درد یا ناراحتی گوارشی می‌شوند و ممکن است تحمل حبوبات برایشان دشوار باشد. در این شرایط می‌توان نسخه ساده‌تری از آش را بدون عدس و ماش تهیه کرد.
برای این روش، برنج نیم‌دانه، جو پرک، هویج، کدو سبز، پیاز، مقدار کمی سیر و سبزی آش را در قابلمه بریزید. ابتدا جو و برنج را با آب بپزید و پس از نرم شدن، هویج و کدو را اضافه کنید. در مرحله پایانی نیز سبزی خردشده را بیفزایید و اجازه دهید مواد کاملاً بپزند.
این نسخه بافت سبک‌تری دارد و برای افرادی که به حبوبات حساس هستند ممکن است قابل‌تحمل‌تر باشد. بااین‌حال، حذف حبوبات به معنای مناسب بودن قطعی غذا برای همه نیست؛ انتخاب مواد باید با توجه به وضعیت گوارشی و محدودیت‌های غذایی فرد انجام شود.
طرز تهیه آش سرماخوردگی با مرغ
اگر به دنبال غذایی سیرکننده‌تر هستید، می‌توانید آش را با مرغ تهیه کنید. این نسخه برای افرادی که به غذای پروتئینی نیاز دارند، انتخاب مناسبی است.
مواد لازم
- سینه مرغ: یک تکه متوسط
- عدس: نصف پیمانه
- برنج نیم‌دانه: نصف پیمانه
- جو پرک: یک‌سوم پیمانه
- هویج: ۲ عدد
- پیاز: ۲ عدد
- سبزی آش: ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم
- زردچوبه و نمک: به مقدار لازم
- آب: حدود ۸ پیمانه
روش پخت
ابتدا مرغ را همراه یک عدد پیاز، کمی زردچوبه و آب بپزید. پس از پخت، مرغ را از قابلمه خارج کنید و ریش‌ریش کنید. آب مرغ را از صافی عبور دهید تا برای پخت آش استفاده شود.
در قابلمه‌ای دیگر پیاز باقی‌مانده را با مقدار کمی روغن تفت دهید. عدس و جو را اضافه کنید و آب مرغ را روی آنها بریزید. پس از نیم‌پز شدن مواد، برنج و هویج خردشده را اضافه کنید. وقتی همه مواد نرم شدند، مرغ ریش‌ریش و سبزی خردشده را در قابلمه بریزید.
حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه دیگر زمان بدهید تا طعم مواد با یکدیگر ترکیب شود. در پایان نمک را تنظیم کنید و آش را با بافتی نرم و نسبتاً رقیق سرو کنید.
آیا آش سرماخوردگی واقعاً به بهبود بیماری کمک می‌کند؟
آش سرماخوردگی یک غذای خانگی است، نه داروی درمان سرماخوردگی. بااین‌حال، ترکیب مواد آن می‌تواند از چند جهت در دوران بیماری مفید باشد.
کمک به تأمین مایعات
آش به دلیل داشتن آب فراوان، بخشی از مایعات موردنیاز بدن را تأمین می‌کند. نوشیدن مایعات کافی در زمان سرماخوردگی اهمیت دارد، زیرا تب و تعریق ممکن است نیاز بدن به آب را افزایش دهد. البته آش نباید تنها منبع دریافت مایعات باشد و آب و سایر نوشیدنی‌های مناسب نیز باید در برنامه فرد وجود داشته باشند.
تأمین انرژی و مواد مغذی
برنج و جو کربوهیدرات فراهم می‌کنند و به تأمین انرژی کمک می‌کنند. عدس و ماش نیز حاوی پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی هستند. سبزیجات و هویج نیز ترکیبات مغذی مختلفی به غذا اضافه می‌کنند. ترکیب این مواد می‌تواند یک وعده غذایی متنوع‌تر از سوپ یا غذای ساده برنجی فراهم کند.
مناسب بودن بافت نرم و گرم غذا
غذاهای نرم و گرم برای بعضی افراد مبتلا به گلودرد خوش‌خوراک‌تر هستند. بخار ملایم غذا و رطوبت آن ممکن است به‌طور موقت احساس خشکی و گرفتگی را کمتر آزاردهنده کند؛ اما نباید آن را جایگزین درمان یا روشی قطعی برای باز کردن مجاری تنفسی دانست.
کمک به حفظ اشتها
در زمان بیماری، بی‌اشتهایی مسئله‌ای رایج است. یک غذای گرم با عطر ملایم و بافت نرم ممکن است راحت‌تر از غذاهای خشک و سنگین خورده شود. اگر اشتهای فرد کم است، بهتر است به‌جای یک وعده بزرگ، مقدار کمی آش را در چند نوبت در اختیار او قرار دهید.
نکات مهم درباره تغذیه در دوران سرماخوردگی
برای مراقبت بهتر از فرد بیمار، تنها تهیه یک غذای مقوی کافی نیست. رعایت چند نکته غذایی می‌تواند به تحمل بهتر دوران بیماری کمک کند:
- مایعات کافی در طول روز مصرف شود.
- غذاها با توجه به اشتها و توانایی بلع فرد انتخاب شوند.
- از مصرف بیش از اندازه نمک، ادویه تند و غذاهای بسیار چرب پرهیز شود.
- در صورت بی‌اشتهایی، وعده‌های کوچک‌تر و متعدد در نظر گرفته شود.
- میوه‌ها و سبزیجات متنوع، در صورت تحمل، در برنامه غذایی قرار بگیرند.
- خواب و استراحت کافی فراموش نشود.
- در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای یا رژیم غذایی خاص، مواد اولیه آش متناسب با توصیه پزشک یا متخصص تغذیه انتخاب شوند.
نکته مهم این است که سرماخوردگی معمولاً یک عفونت ویروسی است و مصرف یک غذای خاص، ویتامین یا چاشنی نمی‌تواند به‌تنهایی ویروس را از بین ببرد. اگر تب بالا یا طولانی، تنگی نفس، درد قفسه سینه، کم‌آبی، بدتر شدن علائم یا علائم غیرمعمول وجود دارد، باید ارزیابی پزشکی انجام شود. همچنین نوزادان، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند.
روش نگهداری آش سرماخوردگی
اگر مقدار بیشتری آش تهیه کرده‌اید، بهتر است آن را به شکل اصولی نگهداری کنید تا کیفیت و ایمنی غذا حفظ شود.
- اجازه ندهید آش برای مدت طولانی در دمای اتاق باقی بماند.
- پس از پخت، آن را در ظرف‌های کم‌عمق و دربسته تقسیم کنید تا سریع‌تر خنک شود.
- آش را حداکثر طی دو ساعت پس از پخت در یخچال قرار دهید؛ در محیط بسیار گرم، این زمان کوتاه‌تر است.
- غذای پخته را معمولاً می‌توان حدود ۳ تا ۴ روز در یخچال نگهداری کرد.
- برای نگهداری طولانی‌تر، آش را در ظرف مناسب فریزر قرار دهید و روی آن تاریخ بزنید.
- هنگام مصرف مجدد، فقط مقدار موردنیاز را گرم کنید و اجازه دهید غذا در تمام قسمت‌ها کاملاً داغ شود.
از گرم و سرد کردن مکرر کل قابلمه خودداری کنید. همچنین اگر آش بوی نامطبوع، ظاهر غیرعادی یا نشانه‌های فساد دارد، آن را مصرف نکنید.
نتیجه‌گیری
آش سرماخوردگی یکی از غذاهای خانگی مناسب برای روزهایی است که بدن به غذای گرم، نرم و نسبتاً سبک نیاز دارد. ترکیب عدس، ماش، جو، برنج، هویج و سبزیجات، این آش را به وعده‌ای متنوع و مغذی تبدیل می‌کند و با اضافه کردن مرغ می‌توان پروتئین آن را نیز افزایش داد. مهم‌ترین نکته در تهیه این غذا، پخت کامل مواد، استفاده از سبزی تازه، تنظیم غلظت و پرهیز از ادویه‌های تند و چاشنی‌های آزاردهنده است.
به یاد داشته باشید که آش سرماخوردگی درمان بیماری نیست، اما می‌تواند بخشی از تغذیه مناسب در دوران نقاهت باشد. در کنار مصرف غذای متناسب، نوشیدن مایعات کافی، استراحت و توجه به علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد.
پرسش‌های متداول
۱. بهترین آش برای سرماخوردگی کدام است؟
آشی که از ترکیب برنج، جو، عدس، ماش، هویج و سبزیجات تازه تهیه شود، می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. بهتر است بافت آن نرم و نسبتاً رقیق باشد و میزان ادویه و نمک آن متعادل تنظیم شود.
۲. آیا آش سرماخوردگی برای گلودرد مفید است؟
آش نرم و ولرم ممکن است خوردن غذا را هنگام گلودرد آسان‌تر کند و به دریافت مایعات کمک کند. بهتر است از فلفل زیاد، چاشنی‌های تند و سرو غذا در دمای بسیار بالا خودداری شود.
۳. آیا می‌توان در آش سرماخوردگی مرغ ریخت؟
بله. مرغ پخته و ریش‌ریش‌شده، پروتئین آش را افزایش می‌دهد و می‌تواند آن را به یک وعده غذایی سیرکننده‌تر تبدیل کند. بهتر است از مرغ کم‌چرب و بدون پوست استفاده شود.
۴. برای لعاب‌دار شدن آش سرماخوردگی چه کار کنیم؟
استفاده از برنج نیم‌دانه و جو، پخت آرام و هم زدن منظم باعث لعاب‌دار شدن آش می‌شود. اگر غذا بیش از حد غلیظ شد، می‌توانید کمی آب جوش به آن اضافه کنید.
۵. آیا می‌توان آش سرماخوردگی را بدون حبوبات درست کرد؟
بله. می‌توانید عدس و ماش را حذف کنید و از برنج، جو، هویج، کدو سبز و سبزیجات استفاده کنید. این نسخه برای بعضی افراد که در دوران بیماری با حبوبات دچار نفخ می‌شوند، قابل‌تحمل‌تر است.
