با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، نگرانیها درباره تأمین گاز و برق کشور افزایش یافته است. هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، با اشاره به تشدید ناترازی گاز و کاهش ظرفیت تولید پس از آسیب به تأسیسات انرژی، هشدار داده است که در صورت طولانی شدن دوره سرما، ممکن است بخش قابلتوجهی از تقاضای روزانه گاز کشور تأمین نشود. به گفته او، کسری گاز در روزهای اوج مصرف میتواند به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب برسد؛ کمبودی که در صورت نبود سوخت جایگزین کافی برای نیروگاهها، احتمال محدودیت برق و خاموشی را نیز افزایش میدهد.

هاشم اورعی: ناترازی گاز همچنان رو به افزایش است
اورعی در گفتوگو با فرارو تأکید کرده است که بحران ناترازی گاز مسئلهای تازه نیست و کارشناسان از حدود ۲۵ سال پیش درباره افزایش فاصله میان عرضه و تقاضای گاز در ایران هشدار دادهاند.
به اعتقاد این کارشناس، مشکلات ساختاری تولید و مصرف گاز در سالهای گذشته حل نشده و آسیبهای واردشده به تأسیسات انرژی در جریان جنگ اخیر، شرایط را دشوارتر کرده است. او هشدار داده که کشور هنوز به بدترین وضعیت احتمالی نرسیده و با افزایش مصرف در روزهای سرد، فشار بر شبکه گاز بیشتر خواهد شد.
کاهش ۲۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت تولید گاز
یکی از مهمترین عوامل تشدید کمبود گاز، کاهش ظرفیت تولید پس از آسیب به زیرساختهای انرژی عنوان شده است. اورعی میگوید در جریان حملات اخیر، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه گاز کشور از مدار خارج شد و تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به چرخه تولید بازگشته است.
بر این اساس، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدسترفته همچنان به وضعیت پیشین بازنگشته است. این کاهش در شرایطی رخ داده که کشور حتی پیش از آسیبهای اخیر نیز در زمستان با کمبود قابلتوجه گاز روبهرو بود.
احتمال کسری ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعبی گاز در زمستان
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران معتقد است اگر سرمای زمستان طولانی و شدید باشد، ناترازی گاز میتواند به حدود ۵۰ درصد کل تقاضا برسد. برآورد او نشان میدهد در روزهای اوج مصرف ممکن است روزانه بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب از نیاز کشور تأمین نشود.
این رقم یک پیشبینی کارشناسی است و میزان واقعی کسری به عواملی مانند شدت سرما، میزان مصرف خانوارها، وضعیت تولید و سرعت بازگشت ظرفیتهای آسیبدیده بستگی دارد.
در همین حال، برآوردهای رسمی نیز درباره میزان کسری گاز یکسان نیستند. مدیرعامل شرکت ملی گاز پیشتر از احتمال کسری حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز و سخنگوی دولت از رقم حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب سخن گفتهاند. بنابراین، ارقام اعلامشده را باید برآوردهایی با مبانی و زمان انتشار متفاوت دانست، نه یک عدد قطعی و نهایی.
چرا کمبود گاز میتواند باعث خاموشی شود؟
در فصل زمستان، با افزایش نیاز خانوارها به گرمایش، سهم بیشتری از گاز تولیدی به بخش خانگی و تجاری اختصاص پیدا میکند. در نتیجه، تأمین سوخت موردنیاز صنایع و نیروگاهها دشوارتر میشود.
اورعی هشدار داده است که کمبود گاز نیروگاهها میتواند تولید برق را تحت تأثیر قرار دهد. هرچند برخی نیروگاهها امکان استفاده از سوخت مایع مانند گازوئیل و مازوت را دارند، اما جایگزینی کامل گاز با این سوختها امکانپذیر نیست.
محدودیتهای فنی برخی نیروگاهها، مشکلات تأمین و حملونقل سوخت مایع و ملاحظات زیستمحیطی از جمله موانع استفاده گسترده از سوخت جایگزین هستند. به همین دلیل، در صورت تشدید کمبود گاز، احتمال کاهش تولید برق و اعمال محدودیت در شبکه وجود دارد.
دستور رئیسجمهور بهتنهایی مشکل کمبود گاز را حل نمیکند
یکی از بخشهای قابلتوجه اظهارات اورعی، انتقاد از اتکا به دستورهای مدیریتی بدون افزایش واقعی ظرفیت عرضه است. او با اشاره به دستور رئیسجمهور برای تأمین حداقل نیاز گاز صنایع تأکید کرده است که صدور دستور بهتنهایی نمیتواند گاز بیشتری تولید کند.
به اعتقاد او، وقتی ظرفیت تولید و انتقال پاسخگوی تقاضا نیست، تعیین سهمیه برای صنایع بدون تأمین منابع لازم نمیتواند مشکل را برطرف کند. حل پایدار ناترازی به سرمایهگذاری، فناوری، برنامهریزی و مدیریت بلندمدت نیاز دارد.
آیا زمستان ۱۴۰۵ با خاموشی همراه خواهد شد؟
اظهارات اورعی نشان میدهد خطر محدودیت انرژی در زمستان جدی است، اما پیشبینی او به معنای اعلام قطعی خاموشیهای سراسری نیست. میزان تأثیر کمبود گاز بر شبکه برق به وضعیت ذخایر سوخت نیروگاهها، میزان مصرف، شرایط جوی و تصمیمهای مدیریت شبکه بستگی دارد.
در صورت افزایش مصرف و ناتوانی در تأمین سوخت کافی، ممکن است محدودیتهایی برای صنایع و نیروگاهها اعمال شود و در شرایط دشوارتر، تأمین برق بخشهای مختلف نیز تحت فشار قرار بگیرد.
جمعبندی
هاشم اورعی با هشدار درباره تشدید ناترازی گاز اعلام کرده است که در روزهای اوج مصرف زمستانی، احتمال کسری روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب گاز وجود دارد. کاهش ظرفیت تولید، افزایش مصرف خانگی و دشواری جایگزینی سوخت نیروگاهها از مهمترین عوامل نگرانی درباره تأمین انرژی هستند. با این حال، خاموشی سراسری هنوز یک نتیجه قطعی نیست و وضعیت نهایی به شرایط تولید، مصرف و مدیریت سوخت در ماههای سرد بستگی خواهد داشت.

















